Siriderya Nehri hakkında bilgiler

SİRİDERYA veya SIR DERYA veya SIR DERYA, rusça Sıyrdarya, eski arap yazarlarınca Sihun, İskender zamanında I-ak sar tes, S.S.C.B.’de ırmak, Yukarı Asya’dan iner ve bir delta ile Aral gölüne dökülür; 2 860 km. Terskiy Aladağı’ndan (Terskiy Ala Tau) [Tien-şan dağlarının kolu] Narıyn adiyle doğan ırmak 800 km boyunca bu adı taşır ve Fergana çöküntüsüne ulaşınca Sinderya adını alır. Taşkent’in güneyinde büyük Turan çukurluğuna girer, sonra yağışlı, orman bitkileriyle örtülü geniş bir ovanın ortasında birçok yalancı kol ve menderes meydana getirerek kuzeybatıya doğru akar. Dağeteği bölgesinde sulama kanalları, yeraltına sızma ve buharlaşma ile azaldığından ovada pek az kol alır. Bununla beraber Taşkent’e hâkim olan dağlardan Ahangaran (Angren) ve Çirçik kollan iner. En yüksek debi, Fergana’dan çıkışında kaydedilmiştir (678 m3/saniye); ırmak, özellikle Ferhad elektrik fabrikasının aşağı kesiminde ve Taşkent’in güneyindeki «açlık bozkırımda sularını kanallara kaptırarak zayıflar. Siriderya’nın ortalama debisi ağzmda ancak 512 m3/sa-niyedir. Rejimi, kışın suları alçalan dağ kar-buzul tipindendir. (L)

Yorum yazın