Şavşat Hakkında Bilgiler

Şavşat Hakkında Bilgiler

Şavşat, Karadeniz Bölgesi’nin en doğu kesiminde, Artvin iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kasaba. Yüzölçümü 1.317 km2 olan Şavşat ilçesi kuzeyde SSCB, doğu ve güneydoğuda Kars ili, güneybatıda Ardanuç ilçesi, batıda Ardanuç ve Borçka ilçeleri ve Merkez ilçeyle çevrilidir.

Yüksek dağlar ve engebeli alanlardan oluşan ilçe topraklan ilin kuzeydoğu kesiminde yer alır. Kuzey ve kuzeybatı kesimini, doruğu ilçe sınırlan dışında kalan Karçal Dağı, doğu, güneydoğu ve güney kesimini de doruğu 3.202 m’ye ulaşan Yalnızçam Dağlan engebelendirir. İlçenin Yalnızçam Dağlarının en yüksek kesimlerinden geçen doğu ve güneydoğu sınırı Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerini birbirinden ayı-nr. Bu topraklardan kaynaklanan suların büyük bölümünü toplayan Berta Suyu, ilçe sınırlan dışında Çoruh Irtnağına(*) karışır. Berta Suyunun başlangıç kollannın açtığı vadiler ilçe topraklarını derin biçimde parçalamıştır. Güneydoğudaki küçük bir alanın sularını toplayan küçük dereler ise ilçe sınırlan dışında Kura Irmağıyla(*) birleşir. Kuzeydoğuda 3.167 m yüksekliğe ulaşan Arsiyan (Göze) Dağı ile güneydeki Korde-van (Çadır) Dağının yüksek kesimlerinde birkaç küçük göl vardır. Dağlık alanlar ladin, göknar ve san çam ormanlanyla kaplıdır. Yüksek kesimlerde yer alan ve yazın çayırlarla kaplanan düzlükler hayvancılık açısından önem taşır.

Önemli bir bölümü kırsal kesimde yaşayan ilçe halkı geçimini tarımla sağlar. Ekime elverişli alanları kısıtlı olmasına karşın, Şavşat’ta öteki ilçelere göre azımsanmayacak miktarda bitkisel üretim yapılır. Yetiştirilen başlıca bitkisel ürünler patates (1984’te 22.736 ton), buğday, elma ve armutla az miktarda arpa, mısır ve fasulyedir. 1984’te ilin en çok patates yetiştirilen ilçesi Şavşat’tı. Hayvancılık önemli gelir kaynaklarındandır. Çok sayıda koyun yetiştirilen ilçede ancılık da yapılır. İlçe toprak-lannda bakır-kurşun-çinko, feldispat ve manganez içeren cevher yatakları vardır. Başlıca mesire alanları Söğütlüefkâr ve Karagöl orman içi dinlenme yerleridir.

Şavşat yöresi İÖ 1000’lerin başında Gürcülerin atası sayılan kabilelerin yaşadığı bölgenin sınırlan içindeydi. Eskiden Iberia adıyla anılan bu bölge, İÖ 7. yüzyılda Kimmerle-rin istilasına uğradı. İberia Krallığı’nın sınırlan içinde bulunan bu topraklar, Pontus Krallığı’ndan sonra Roma’ya bağlandı. Bir süre Perslerle Bizanslılar arasında el değiştirdikten sonra İS 7. yüzyılda Arapların denetimine girdi. BizanslIlarla Arapların zayıflığından yararlanan Gürcüler, 9. yüzyılda Iberia Krallığı’nı yeniden canlandırdılar. Bagratlı hanedanının yönettiği krallık,

13. yüzyıl başlarında Trabzon ve Erzurum’a kadar uzanan toprakları elinde tutuyordu. Daha sonra İlhanlIlara bağlanan İberia’yı

14. yüzyıl sonrasında Timur’un orduları yağmaladı. Bagratlı yöneticiler tarafından yarı bağımsız olarak yönetilirken OsmanlIlarla İranlılar arasında el değiştiren bu topraklar, ancak 16. yüzyılın ikinci yarısında kesinlikle OsmanlIların eline geçti. 1873 tarihli Erzurum vilayet salnamesine göre Şavşat kazası Çıldır sancağına bağlıydı. 1828-29 arasında Rus işgaline uğrayan Şavşat, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşması’yla (3 Mart 1878) savaş tazminatı olarak Elviye-i Selâse’nin(*) içinde Rusya’ya verildi. Sovyet Devrimi’nden sonra Rus orduları Ocak 1918’de Şavşat’tan çekildi. Brest-Litovsk Antlaşması (3 Mart 1918) hükümleri uyarınca yapılan halkoylaması sonucunda Osmanlı Devleti’ne bağlanmayı seçen Şavşat, Mart 1918’de Osmanlı kuvvetlerinin eline geçti. Mondros Mütarekesi ’nden (30 Ekim 1918) sonra Aralık 1918’de İngilizler tarafından, Nisan 1920’de İngilizlerin çekilmesinden sonra da Gürcüler tarafından işgal edildi. 23 Şubat 1921’de Gürcü birlikleri tarafından boşaltıldı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti topraklarına katıldı. Kısa bir süre Ardahan’ın kazası olarak kalan Şavşat, 7 Temmuz 1921’de Artvin’e bağlandı.

Eskiden Satlel adlı küçük bir köyken Cumhuriyet döneminde Yeniköy adıyla anılan bugünkü yerine taşınan Şavşat kasabası ilçenin orta kesimindedir. Artvin’i Ardahan üzerinden Kars’a bağlayan karayolu kasabadan geçer. Şavşat kasabası bu yolla il merkezi Artvin’e 67 km uzaklıktadır.

İlçe tarihsel yapılar açısından oldukça zengindir. Bunların başlıcaları Şavşat, Bilbi-lan, Dutlu, Parih, Tukharis ve Ustamis kaleleri, Rabat (Köprülü) ve Bagratlı (10. yy) kiliseleri ile Zor Mustafa Bey Türbe-si’dir.

Yorum yazın