Réunion

Réunion

esk. Bourbon adası, Masca-reignes takımadalarında fransız adası, Madagaskar’ın 800 km doğusunda, 1946’da bir idare hnîoesi haline ‘cetirildi: 2 510 km2: 571 600 nül. (İSKMJ). Merkezi, Saint-Denis.

 

Coğrafya

 

Réunion sert engebeli bir volkanik adadır. Yanardağları hâlâ faaldir. Piton des Neiges’in yükseltisi 3 069 m’yi bulur. Yanardağların yamaçlarındaki geniş buz yalakları yüksek ovalara ve alüvyonlu kıyı ovalarına hâkimdir. Kıyı alçak (çakıl dolu) veya sarptır, koy yoktur, önünde mercan kayalıkları uzanır.

Dönencelere yakın bir yerde olan adanın iklimi, denizin yakın olması ve yüzey şekilleri dolayısıyle sıcak ve ılımandır. Rüzgârlara açık güneydoğu kıyısına, kuzeydoğu alizesi yağış getirir (4 m); rüzgâraltı kuzeybatı kıyısında ise mayıstan ekime kadar süren kurak bir mevsim vardır ve yağış 700 mm’den azdır. Temmuz ayında 2 500 m yükseltideki yerlere kar yağar.

Eskiden bütün adayı kaplayan ormanlar hemen tamamıyle ortadan kalkmış ve yerini adanın kurak kıyısında çoğunlukla savanalar almıştır.

önceleri ada ıssızdı, Doğu Hindistan şirketinin kahve fidanları diktirip baharat yetiştirmeğe başlamasıyle kalabalıklaştı. Soylu kolonların kurduğu büyük çiftlikler XVIII. yy.ın ikinci yarısında harap oldu. Ama San-Domingo’nun çökmesinden, Mauritius adasının kaybedilmesinden (1814) ve gümrük ve maliye tedbirlerinden yararlanan şekerkamışı tarımı sayesinde ada eski önemini kazandı. Köleliğin kaldırılmasından sonra Madagaskar’dan, Afrika’dan ve Hindistan’dan işçiler getirildi.

Şekerkamışı özellikle kıyı ovalarında yetiştirilir. Şekerkamışı tarlaları 500 m yükseltiye kadar çıkar ve 25 000 – 30 000 hektarı kaplar. Bu çiftlikler büyük mülk sahiplerinin veya şirketlerin elindedir; bunlar topraklarının bir kısmını yarıcı kolonlara ektirir veya az ücretli işçiler çalıştırır. Nüfus yoğundur (km2’ye 100 – 150 kişi). Şehirler kıyı boyunca sıralanmıştır: Saint-Denis, Saint-Louis, Saint-Pierre, Saint-Paul. Yamaçların 500 – 800 m arasındaki bölgesinde tütün, kokulu bitkiler (sardunya) ve meyve ağaçları yetiştirilir; ayrıca az ölçüde hayvancılık yapılır. Kıyıdan daha az yoğun olan nüfus, beyazlardan ve küçük mülk sahiplerinden meydana gelir. 1100 m yükseltideki Cafres ovası’nda sebze, Palmistes ovası’nda sığır yetiştirilir. Büyük işletmelerin gelişmesi yüzünden kıyı ovalarında tutunamayan bir kısım beyazlar buz yalaklarına sığınmışlardır; burada akdeniz bitkileri yetiştirerek (üzüm, mısır, sebze, meyve) güçlükle geçinirler; çoğu melezdir. Şekerkamışı (150 000 tondan çok), şeker halinde, ihracatın yüzde 85’ini meydana getirir; tarımın yayılması besin ve mamul madde ithalâtını zorunlu kılar, ülkenin donatımı henüz pek yetersizdir: karayolu şebekesi modern değildir, demiryolu hattı ise ancak Saint-Pierre’den Saint-Be-noit’ya kadar uzanır. Pointe-de-Galets limanının donatımı çok ilkeldir. Bununla beraber adanın nüfusu artmaktadır. Geçim sıkıntısı yüzünden birçok Réunion’lu özellikle Madagaskar’a (Macungn) göçer.

 

Tarih

 
Adayı keşfedenler Portekizliler, özellikle de Pedro de Mascarenhas’dır (1513). Fransız-lar adayı 1638’de ele geçirdiler ve daha önce Mascareigne adiyle bilinen adaya Bourbon adası adını verdiler (1649). 1650’-den sonra Doğu Hindistan şirketine işletme imtiyazı tanınması sayesinde adaya ilk kolonlar yerleşti. Adalılar kahve tarımı başlayıncaya kadar (XVIII. yy.) kısmen korsanlıkla geçindiler. Marsilyalılarla Millî Muhafız alayının 10 ağustos 1792’deki «birleşmesini anmak için 1793’te adaya Réunion adası adı verildi. Ama köle ticareti ve kölelik ancak 1848’de kaldırılabildi; 1815’-ten itibaren şekerkamışının yetiştirimine başladığı ada IV mart 1946 tarihli kanunla Fransa’nın denizaşırı eyaletlerinden biri oldu. (L)

Etiketler: ,

Yorum yazın