Ova Nedir

Ova Nedir

Akarsuların pek derine gömülmediği, engebesiz geniş alan. Yükseklik, ovalar için belirleyici bir ölçüt değildir: Bir dağ setinin varlığının vadilerin oyulmasını engellediği yüksek bölgelerde de ovalar oluşabilir. Buna ayrıca hafif bir ırmak aşındırması eklenir. Söz konusu duruma gösterilebilecek en iyi örneklerden biri de bazen 1 000 m yükseltiyi aşan Cezayir’deki yüksek ovalardır. Bununla birlikte en geniş ovalar, yükseltisi 200 metreden az olan alanlarda yer alırlar Amazon bölgesi; Kuzey Avrupa ovaları; Amerika’daki Prairie bölgesi; vb.

Ova Nedir

AŞINMA YA DA YIĞIŞMA

Çoğunlukla kıvrımlı olmayan tortullardan oluşmuş, bazen balçıklar ya d alüvyonlarla kaplı ovalar, geniş ye taklarda, yavaş yavaş kıvrıla kıvrıl akan ve suların kabardığı dönemlerde kolayca taşan akarsular tarafına: aşılır.

Kökenleri çok farklı olan ovalar, ya aşınma süreçlerinin ya da yığışma olaylarının sonucunda oluşurlar. Aşınma ovaları, tortul alanlardı ortaya çıkarlar ve yapısal yüzeyler yani sert bir tabakanın doruğuna yer leşmiş düzleşmiş topografya yüzeyleri ya da aşınma yüzeyleri, yani eğil olarak çeşitli tabakaları kesen düz ta pografya yüzeyleri olabilirler. Yumuşak kayaçlar sert kayaçlardan çok da ha kolay ortadan kalktıklarından aşınma ovaları yığışma ovalarından dahi engebelidir (tabaka basamağı [Kueita) engebesi).
Çok soğuk, kurak ya da tropikal iklimde, kayaçların çok aşırı mekanik ve kimyasal parçalanması sonucu engebelerin örtülmesiyle ya da yamaç eğimlerinin azalmasıyla düzleşme yüzeyleri oluşur. Her kabarma evresinden sonra,ırmakların bıraktıkları gereçlerle oluşmuş alüvyon ovalan (Aşağı Mississippi alüvyon ovasının genişliği 80 km’ye ulaşır), denizkulaklarını tıkayan ve körfezleri dolduran deniz ve ırmaklar tarafından oluşturulmuş kıyı ovalan, sel ya da buzul rejimli ve çok döküntü taşıyan akarsuların taşması sonucu oluşan taşkın ovalan yığışma olaylarına bağlı olarak ortaya çıkarlar.

İKTİSAT VE YERLEŞİM MERKEZLERİ

Eski zamanlarda insanlar tarafından daha güvenli olan ve daha çeşitli topraklar sunan dağlık kesimler, günümüzde ayrıcalıklı bölgeler sayılan ovalara yeğlenirdi. Teknik olanaklar, eskiden ovaların genellikle çok ağır olan topraklarını kullanmaya, bataklıkları kurutmaya, hastalıklarla (sıtma) ve taşkınlarla mücadele etmeye
ya da ovaları sulamaya yeterli değildi. Bununla birlikte, ulaşım açısından ortaya koydukları yararlar kısa sürede anlaşıldı ve ticaretle uğraşan yerleşim merkezleri ovalarda kuruldu. Sürekli itici bölgeler olan çok sıcak ve nemli ekvator bölgeleri dışında ovalar, genellikle elverişli iklim koşulları, verimli topraklar, ilgi çekici maden ve enerji kaynakları içeren yerlerdir. Yeni değerlendirmeler sonucu ovalar, nüfusu çeken alanlar ve yerkürenin iktisadi yaşamının merkezleri haline gelmiştir.

DERİN DENİZ OVALARI

Okyanus diplerinin hemen hemen yatay bölgeleri olan ve en derin bölümleri kaplayan derin deniz (abis) ovalan, daha önce var olan deniz dibi engebelerinin karalardan gelen tortullarla örtülmesi sonucunda oluşmuştur.
Derin deniz ovalan, ya kıtalar ya da takımadaların önünde, bazen deniz dibi kanyonlarıyla yarılmış hafif eğimli bir şeyle birleştikleri derin kıta eteğinin hemen yanında ya da deniz dibi çukurlarının dibinde yer alırlar. Söz konusu ovalar, açıklara doğru, okyanus diplerinin en sık raslanan görünümü olan derin deniz tepeleri kuşağıyla sınırlanırlar. Derin deniz ovalan, eğimlerin çok az (1/1 000 in altında), derinliklerinin çok fazlı (ortalama 5 000 m) üstlerini örten tortulların çok ince olmasıyla nitelenirler. Irmaklar tarafından taşman yı da plankton kökenli olan bu tortullar derin deniz ovalarına iki biçimde ula şırlar: Deniz gibi yüzeyinde yavaş yavaş ilerleyen çamurlu akıntılar biçiminde; asıltı halindeki tanecik yağmurları biçiminde. Derin deniz ovalarını oluşturan tortul tabakası orta lama 1 km kalınlığa ulaşır ve kahnh ğı bin yılda yaklaşık 2 sm artar.

Yorum yazın