Östatik Hareket

Östatik Hareket Nedir

Denizin ortalama düzeyinin değişmesi. Yer’in tarihi, denizin kıtalar üstünde ilerleme ve çekilmesinden oluşan bir dizi olaylar zinciriyle belirlenmiştir. Deniz sularının ilerlemesi, dertiz ilerlemesi, gerilemesiyse deniz gerilemesi olarak adlandırılır. Bu yer değiştirmelerin kökeni çok sayıda tartışmalara konu oluşturur, jeoloji uzmanlarının ve coğrafyacıların birçoğu, deniz sularının hacmindeki artışın, buzların, özellikle de inlandsis denen kutup takkelerinde tutulmuş olan buzlamı erimesinin sonucu olduğunda görüş birliğine varmışlardır. Bu varsayım, buzul dönemleri ve yeniden ısınma dönemlerinin almaşmasıyla nitelenen, Yer’in tarihindeki son zaman olan Dördüncü Zaman’ın incelenmesiyle doğrulanmıştır. Denizlerin karalar üstünde gerileme evreleri buzullaşma dönemlerine, ilerlemesiyse ısınma dönemlerine denk düşer.
DENİZ DÜZEYİNİN YÜKSELMESİ

Buzul takkeleri bulunan bölgelerde olaylar daha karmaşıktır. Bunları açıklamak için, Yer’in iç yapısıyla ilgili genel verilere başvurmak gerekir. Yer, birbiri içine geçmiş bir dizi küreden oluşmuştur. En dış küre olan yerkabuğu, en hafif olanıdır ve manto adı verilen çok yoğun bir bölge üstünde “yüzer”. Yüzeyindeki her tür fazlalık, yerkabuğunun tıpkı sudaki bir gemi gibi mantonun içine gömülmesine yol açar. Manto katı maddeden oluştuğundan bu gömülme, belirli bir denge kurulana kadar yavaş ve zamanla gerçekleşir. Buzul takkeleri bir fazlalıktır-ve bu yüzden onları destek sağlayan kıtalarda bir gömül meye (çökmeye) neden olurlar. Buzullarını ani erimesi deniz yüzeyinde bir yükselmeye ve böylece suların karaları kaplamasına yol açar. Aynı zamanda, fazlalığa bağlı denge de bozulur. Söz konusu katılar (yerkabuğu ve manto) daha sonra yavaş yavaş yen bir denge oluşturma eğilimi gösterirler.
KITALARIN YÜKSELMESİ

Daha önce buzlarla kaplanan kıtalar aşamalı olarak yükseltiler. Bu yükselme, denizin ilerlemesi sırasında suların altında kalan kara parçalarımı suların bir bölümü dışında geri çekilmesi sonucudur. Bu olguyla îskandinavya’da çok sık karşılaşılır: Dördüncü Zaman’ın son döneminde buzlarla kaplanan İskandinav kalkanı bütünü, günümüzde bu durumdan kurtularak ortaya çıkmıştır ve sulardan çıkmak eğilimdedir. Bu hareket, Baltık denizini boşaltır. XVIII. yy’da çeşitli limanlarda belirlenen işaretler, söz konusu dengelenmenin hızını ölçmeyi sağladı. Botten körfezinin dip kesimi, yüz yılda bir metre (yılda 1 santimetre) gibi önemli hızla yükseldi; Oslo körfezinde düzenli olarak yeni adalar ortaya çıktı. Yapılan hesaplar, bu hareketin yaklaşık 10 000 yılda sonuçlanacağının düşünülmesine neden olur.

Yorum yazın