Okyanus ortasındaki sıradağlar ve yarıklar

Okyanus ortasındaki sıradağlar ve yarıklar

Gemiyle Atlantik’e açıldığınızda, suyun yavaş yavaş derinleştiğini görürsünüz. Yüzlerce mil boyunca dip, düz ve engebesizdir. Sonra, yaklaşık olarak yolun yarısında, birdenbire, eko aygıtı deniz tabanında bir çıkıntının varlığını haber verir. Çok geçmeden daha başka çıkıntılar da ortaya çıkar ve boyları dağ tepelerinin büyüklüğüne erişir. Geminiz, bu sırada Orta Atlantik sırtları üzerinde yolculuk etmektedir. Sırtların ortasına yakın tepeler daha yüksek ve daha dik olmaya başlar. Su yüzeyinin 1700 metre altında büyük sıradağların yükseklikleri 2300 metreyi bulur.
Dağlar arasında düz tabanlı derin vadiler bulunmaktadır. Sıradağların tam ortasında, hepsinden de büyük bir vadi vardır. Buna “Orta Atlantik Yarığı” denilmektedir. Bilim adamları, sıradağların iki yarısının birbirlerinden çok, ama çok yavaş bir biçimde uzaklaşmakta olduklarını düşünmektedirler. Bu yarık, sıradağların arasındaki bir çatlaktır. Çatlak, uzun çağlar boyu süren birikimler sonucu tortul katmanlarla dolar ve üzerinde yeni dağlar yükselmeye başlar. Yeni dağlar bir yandan sıradağların bir bölümünü oluştururken, öte yandan birbirinden uzaklaşmaya başlarlar, böylece yeni yarık vadilerin oluşumu yinelenir gider.
Dünyanın tüm büyük denizlerinde Atlas Okyanusundaki gibi sıradağlar bulunur. Sıradağların birçoğu Antarktika okyanusunda bir başka sıradağ ile birleşerek yaklaşık 66.000 km. uzunluğunda bir dev sıradağ dizisini oluşturur. (Denizin derinliklerini gösteren bir harita üzerinde açıkça görebilirsiniz) Bu dev dizi, yeryüzünün en uzun sıradağ zincirini oluşturmaktadır.
Bu sıradağlar genellikle denizin tabanından 2000 metre yukarı doğru yükselir. Ama, bazı yerlerde tepeleri deniz yüzeyinden dışarı çıkarak adalar oluştururlar. Azor adaları ile Hawai adaları böyle meydana gelmişlerdir.

Yorum yazın