Nijmegen

Nijmegen hollanda dilinde Nijmegen,
Hollanda’da (Gelderen) şehir, Waal’in sol kıyısında, alman sınırı yakınında; 129 000 nüf. (1990). Şehrin ilk çekirdeği, Waal’-in güneyindeki yüksek bir burun üzerinde kuruldu. Karolenj devrinde imparatorluk ikametgâhı olan şehirde, VIII. yy.dan kalma ve sekizgen plana göre inşa edilmiş bir kilise vardır. Ortaçağda ticarî önemi artan şehirdeki o çağdan kalma anıtlar, gotik üslûbundaki büyük kilise (XV. yy.) ve

XVI. yy.dan kalma belediye sarayıdır; fakat anıtlann çoğu 1944 ve 1945’te yıkılmış veya hasar görmüştür. Askerî rolü dola-yısıyle birçok zarar görmesine rağmen şehir, öteden beri bir rheinland şehridir ve Ruhr kömürleri sayesinde trafiği büyük ölçüde gelişmiştir. Çeşitli sanayi: metalürji ve makine yapımı (makine, bisiklet), kimya ürünleri (sabun, boya), sunî dokumacılık, tersaneler, besin sanayii^ Üniversite.

— Tar. Bir roma kolonisi yakınında kurulan Nimègue (Ulpia Noviomagus), bir imparatorluk şehri haline geldi, sonra Gelderen kontlarına geçti (1248). Hansa birliğine, Bourgogne düklüğüne, sonra Ut-recht birliğine (1579), daha sonra da İspanyolların eline geçen (1585) şehir, Maurice de Nassau tarafından kurtarıldı (1591); Tu-renne tarafmdan işgal edildi (1672) ve 1674’te boşaltıldı. 1676-1679 Kongresi burada toplandı. Batav cumhuriyetine (1795) ve Hollanda krallığına katılan (1806-1810) Nimègue, Fransız imparatorluğu tarafından ilhak edildi. 1810-1814 Arasında Bouc-hes-du-Rhône idare merkezine bağlı bir i-dare çevresi merkezi haline getirildi. (L) Nimègue antlaşmaları, 1676’da başlamış olan bir kongreden sonra Hollanda savaşına son veren antlaşmalar. Bu antlaşmaların 10 ağustos 1678’de Fransa ile Birleşik Eyaletler arasında imzalanan ilkiyle, Birleşik Eyaletler hiç bir toprak kaybına uğramıyor ve Fransa, Birleşik Eyaletlere uyguladığı 1667 tarihli gümrük tarifelerini yürürlükten kaldırıyordu. 17 Eylülde imzalanan İkincisi ise Ispanya’yı Hainaut-Camb-résis’teki Franch-Comté, Valenciennes, Bo-uchain, Condé ve Cambrai ile Maubeu-ge’ü, Artois’daki Aire ile Saint-Omer’i, Flandre’daki Ypres, Poperinge, Cassel, Warneton ve Bailleul’ü terk etmek zorunda bıraktı. Buna karşılık Fransa kralı da Charleroi, Ath, Courtrai gibi bazı yerleri terk etmeyi kabul ediyordu. Üçüncü antlaşma ise (5 şubat 1679) Philippsburg’un imparatora geri verilmesini, buna karşılık o-nun da Fribourg-en-Brisgau’yu Fransa’ya vermesini öngörüyor, aynca imparatoru Lorraine dükünün yeniden düklük başına geçmesi karşılığında Nancy, MaTsal ve Longwy’i terk etmeğe zorluyordu. Ama Fransa Lorraine dükünün birliklerine geçiş hakkı vermedi ve böylece de Lorraine düklüğünü muhafaza etmeyi başardı. İsveç ile imparator arasmda ise eski durum muhafaza ediliyordu. Krallığın sınırlannı sağlamlaştıran bu antlaşmalar Louis XlV’ün ününün altında ve Büyük Louis diye anılmasına sebep oldu. (L)

Yorum yazın