New Mexico

NEW MEXICO, A.B.D.’nin güneybatısında eyalet, kayalık Dağlar’m güneyinde; 317 600 km2:1595 000 nüf. (1990). Merkezi, Santa Fe. Eyaletin batısı, Güney Kayalık Dağlar’ın dağlık bölgesinde uzanır ve yüksek sıradağları (Sangre de Cristo Mountains’de 4 000 m yüksl.), kurak çöküntüleri (ftojon’lar) ve az çok dağ kütlelerine bağlı peneplen kalıntıları olan yüksek yaylaları (mesa veya mesetalar) kapsar. Doğu kısmı, Texas’ta devam eden yüksek yaylanın (Llano Estacado) parçasıdır.
Çöl iklimi hükiim süren evaletin niifusü hâlâ azdır; nüfus yoğunluğu kma’ye 2 kişidir. Toprakların değerlendirilmesi maden zenginliklerinin işletilmesiyle başladı (altın, gümüş, kurşun, bakır, kömür). Maden bölgelerinin ihtiyacını karşılamak için yapılan tarım, ancak çöküntülerde ve sulama yardımıyle gelişti (tahıl ve patates); yemlik bitki tanmı hayvancılığın büyük ölçüde gelişmesine yol açtı.

— Tar. İspanyolların ilk olarak XVI. yy.da yerleştikleri (Santa Fe’nin kurulması, 1609) bölge, ilk kolonları kovan Pueblo Kızılderililerinin ayaklanmasından sonra yeniden işgal edildi (1608). 1803’te A.B.D.’nin Loui-siana’yı satın almasıyle amerikan sızması başladı. Amerikalılar Las Vegas’ı işgal ettiler (1846). Meksika savaşından sonra (1846 -1848), Guadalupe Hidalgc antlaşmasıyle (2 şubat 1848) New Mexico (Arizona ve Colorado ile birlikte), A.B.D.’ye bırakıldı. 1850 de meydana getirilen New Mexico arazisinden Texas ayrıldı (1861); Arizona’yı kaybeden (1863) New Mexico, 1912’de eyalet haline getirildi. Amerikalılar uzun süre Apaş Kızılderililerini iç kısımlara püskürtmeğe uğraştılar. New Mexico, Federal kongreye 2 senatör ve 2 temsilci gönderir. Mahallî yasama kurumlan dört yıl için seçilen 32 senatör ve iki yıl için seçilen 66 temsilciden meydana gelir. (L)

Yorum yazın