New Britain

NEW BRITAIN, esk. aim. Neupommern («Yeni Pomeranya»), Bismarck adalarının (Malenezya) en büyüğü; 34 000 km2; 107 000 nüf. Volkanik dağlarının yüksekliği 2 500 m’yi bulur. Ekvator iklimi etkisi altında o-lan ada, geçit vermez ormanlarla örtülüdür. Birkaç tarım işletmesinde hindistancevizi üretilir.

— Tar. 1884-1914 Arası New Britain alman himayesi altındaydı; Birinci Dünya savaşı sırasında AvustralyalIların işgal ettiği ada, Milletler Cemiyeti tarafından Avustralya mandasına verildi (1921-1942); 1946’dan beri Avustralya Commonwealt’ine dahildir.

— Ask. tar. Japonlar, Büyük Okyanus sal-dırılannm başlangıcında takımadalara hücum ettiler ve 1942 ocağında Rabaul’da güçlü bir üs kurdular. 1943 Temmuzunda Mac Arthur, Trobriand adasına çıktı ve a-ralık 1943-şubat 1944 arasında amerikan deniz piyadeleri New Britain’i işgal etti.

— G. santl. Bu adada gizli bir derneğin (Dukduklar) hâkimiyeti altında yaşayan Melanezyalılar sanatı büyüye dayanır. Deri bir çerçeve üzerine yumuşak ağaç kabukla-rıyle işlenen maskeleri, cezbe halindeki sanatçılar tarafından süslenir, ölülerin kafa-tasları boyanır, sunî gözler takılarak korkunç bir hale sokulur. Baining’ler, çok büyük dudaklı maskeler yapar ve başlarma sembolik değeri olan birçok küçük işaretle süslü büyük kabuk külâhlar giyerler. (L) NEW BRİTAİN, A.B.D.’de (Connecticut) şehir, Hartford’un güneybatısında; 120 0Ü0| nüf. Yüksek vasıflı makine üretiminde uzmanlaşmış sanayiler: silâh fabrikalan, dikiş makinesi fabrikaları, hırdavatçılık, elektrik donatımı. (L)

NEW BRUNSWICK, fr. Nouveau-Bruns-wick, Kanada’nm «kıyı» eyaletlerinden biri; Atlas okyanusu kıyısında; 74 478 km2; 717 600 nüf. Merkezi, Fredericton.
New Brunswick, Kanada’nın Apalaş bölgesinin bir kısmıdır. Güneybatı-kuzeydoğu yönünde uzanan yaylaları kapsar: kuzeybatı yaylası (300-400 m yüksl.) Saint-John ve Restigouche’un kollanyle yanlıdır; merkezî yaylanın (600 m) yanı başında kalıntı şekilleri yükselir (Carleton tepesi, 810 m); York yaylası (300 m) merkezî yayla ile Saint John vâdisi arasmda uzanır, güney yaylası Fundy körfezinin kuzey kıyısında yer alır ve yükseltisi 420 m’yi aşmaz. Bu yaylalar bölgesiyle çelişen deniz kıyısı havzası, daha az dirençli tabakalardan meydana gelir. İklim yağışlı, ama özellikle iç kısımda serttir: Fredericton yılın dört buçuk ayı karla örtülüdür ve ocak ayı sıcaklık ortalaması —10°C’tır. Eyalet topraklarının dörtte üçü bıçkıhanelerle, kâğıt hamuru ve kâğıt fabrikalarına hammadde sağlayan ormanlarla örtülüdür. Tarım (tahıl, elma, meyve) vâdilerde ve kıyı ovalarında yoğunlaşmıştır. Ama eyalet ekonomisi, özellikle hayvancılık ve sütten elde edilen ürünlere dayanır. Kıyılarda balıkçılık gelişmiştir. New Brunswick’te ayrıca beyaz kömür kaynakları ve maden yatakları (kuzeybatıda petrollü şistler, Minto’da maden kömürü, Bathurst bölgesinde bakır, çinko, kurşun ve gümüş, alçıtaşı v.b.) işletilir. Turizm de gelişmiştir (Fundy Millî parkı)..

— Tar. 1534’te Jacques Cartier tarafından bulunan Arcadie’nin bu kısmını Champlain gezdi (1604) ve bölgeye XVII. yy.da birçok fransız göçmen yerleşti. Utrecht antlaşma-sıyle (1713) İngiltere’ye geçen bölge, Nova Scotia’ya katıldı. Ama Paris antlaşmasına (1763) kadar Fransa, İngiltere’nin mülkiyetini tanımadı. Amerikan bağımsızlık savaşında buraya İngiltere ile birleşme taraftarları yerleşti. 1784’te bölge Nova Scotia’dan ayrılarak New Brunswick (kral George III’-ün aile adından) eyaleti kuruldu. Sorumlu bir hükümeti olan (1552) eyalet, öbür kıyı eyaletleriyle birlikte (başlangıçtaki muhalefetine rağmen) Kanada konfederasyonuna katıldı. (L)

Yorum yazın