Necid Bölgesi – Necid Emirliği

NECİD, Suudî Arabistan’da emirlik; kendisine bağlı olan Şemmer, Hasa ve Asir ile birlikte bir genel valilik meydana getirir; 4 milyon nüf. Merkezi Riyad. Suudî Arabistan’ın merkezinde yer alan Necid, yükseltisi 1 880 m’yi bulan billûrlu bir yayladır; doğu kenarında yamaçlarla engebeli olan kalkerli bir bölge uzanır; Nüfud çölünden Rubülhali çölüne uzanan iki büyük kumul dizisiyle sınırlıdır. Çölde, deve, at ve koyun yetiştiriciliğiyle geçinen bedevî kabileleri (Şemmer, Harb, Muteyr ve Utey-be) yaşar. Fakat, reform hareketlerine Ne-cid’de başlayan Vahhabîlerin etkisiyle, 1919’dan sonra birçok göçebe (ihvan) üretimi geliştirmek için tarım kolonileri halinde toprağa yerleştirilmiştir. Tarım üretimi özellikle Riyad çevresindeki Kasım ve Arid vahalarında Cebel Tuveyk ve Arama yamaçlarında, Hare ve Devasir’de yapılır; hurma, arpa, buğday, darı, üzüm, kayısı ve incir yetiştiriciliği. El sanatları (yün ve deri işçiliği), silâh ve bakır eşya yapımı devam etmekteyse de, dışarıdan satın alma kolaylıkları karşısında gerilemeğe başlamıştır; Necid, Hasa’da petrol bulunması sayesinde gelişmiştir. İçinden Arap yarımadasını aşan petrol boru hattı geçen şehir, bir otomobil yoluyle Mekke’yi Riyad üzerinden Zahran’a bağlar. Ayrıca Riyad, A-rap yarımadasının tek demiryolu hattıyle Zahran’a bağlıdır.

• Tarih. V. yy.da, Necid adı verilen bölgede Kinda emîri Haris tarafından kısa süre yaşayan ve Suriye, Medine, Yemame, Vâdi’l Rumma ve Tomiya sınırlarına kadar olan bölgeyi içine alan bir devlet kuruldu. Bu devlet yıkıldıktan sonra Necid yönetim bakımından El-Yemâme bölgesine bağlandı. XX. yy. başlarına kadar bu durum devam etti. 1902’de Abdülaziz İbni Abdurrahman es – Suud, Necid bölgesinin yönetimini eline geçirdi. Abdülaziz daha sonra Riyad’ı da Necid topraklarına kattı (1903). Bir süre sonra Necid ve ona bağlı bölgelerin sultanı seçilen Abdülaziz (1921), Hicaz’ı ele geçirdi (1926). Riyad’da Necid ve ona bağlı bölgelerin meliki ilân edildi. 1932 Yılında Suudî adını alan bu devletin sınırlan doğuda Basra körfezinden Cefûre’ye, Katar’dan Resül Miş’ab’a kadar uzanıyordu. Necid’in batısında, ona bağlı Hicaz krallığı, Kızıldeniz vardı. Güneydeki Nec-ran bölgesi de Necid melikinin yönetimi altında bulunuyordu. 1934 Yılında Necid meliki ile Yemen imamı arasında çıkan savaş Taif antlaşmasıyle sona erdi. Bu antlaşma ile Yemen’in bağımsızlığı onaylandı; Necid’in kuzey sınırları ise İngiltere,* ’Irak vie Ürdün devletleri arasında yapılan antlaşmalarla belirlendi. Bu sınırlar içinde kâ« lan Necid’in yüzölçümü 1 390 000 km2, nüfusu 4 000 000 kadardı. Hicaz ve Asir’in eklenmesiyle Necid’i içine alan Suudî Arabistan krallığının alanı 1 600 000 km2, nüfusu 7 000 000’a ulaştı. Bk. SUUDÎ ARABİSTAN. (ML)

Yorum yazın