Muson Rüzgarları

Muson Rüzgarları Özellikleri , Muson Rüzgarları Nerelerde Görülür , Muson Rüzgarları Nasıl Oluşur

Muson, altı ay bir yönden, altı ay da karşıt yönden esen bir rüzgârdır, örneğin Avrupa’da yaşayan insanlar yılda dört mevsimle karşılaşırlar: İlkbahar, yaz, sonbahar ve kış. Fakat birçok insan da yılda sadece iki mevsim olan yerlerde yaşar. Bu mevsimlerden biri çok kurak diğeri çok yağışlıdır. Bütün yıl sıcak geçer. Bu çeşit iklime muson iklimi adı verilir. Dünyada bu iklimin görüldüğü bölgelere de muson bölgeleri denir.
Muson bölgelerinde yaşayan insanlar bu iki mevsimli yaşantıya uymak için değişik yöntemler kullanmak zorunda kalırlar. Her şeyden önce muson iklimine uygun ekinler yetiştirmek ve hayvanlar beslemek zorundadırlar.
Muson bölgeleri daha çok yağışlı tropikal bölgelerin kuzeyinde ve güneyinde geniş şeritler halinde uzanır. Tropikal bölgeler ise ekvatoru çevreler. Tropikal bölgelerde hava bütün yıl boyunca sıcak ve yağmurludur.
Muson sözcüğü Arapça mavsim (mevsim) sözcüğünden gelir. Muson iklimini oluşturan başlıca etkenler muson rüzgârlarıdır. Bunlar yazın ve kışın değişik yönlerde eserler. Yazın denizden eserek şiddetli yağış getirirler. Kışın ise karadan eserek hiç yağışsız ya da çok az yağışlı kuru hava getirirler.
Muson ikliminin sadece Hindistan’da ve Güney-Doğu Asya’da olduğu düşüncesi yaygındır. Oysa bu iklim daha birçok bölgede görülür. Venezüella’da ve Brezilya’nın güneyinde, Antil adalarında ve Florida’nın güneyinde de muson iklimi vardır. Ayrıca Afrika’nın bazı bölgelerinde, özellikle tropikal yağmur ormanları bölgesinin kuzeyinde ve güneyinde ve Afrika’nın güneybatı kıyılarına çok yakın olan Madagaskar adasında da görülür.
Kuzey yarıküredeki muson bölgelerinde yağışlı mevsim Mayıs ayının sonunda başlar. Yağışlar gittikçe artar ve nihayet Temmuz ve Ağustos aylarında bardaktan boşanırcasına yağar. Bundan sonra azalmaya başlar ve Ekim ayının sonuna doğru hemen hemen durur. Yağışlı mevsimin uzunluğu muson bölgelerine göre değişir. Beş, hatta sekiz ay sürdüğü yerler vardır. Yağmurun büyük bir bölümü kısa bir süre içinde yağar. Genellikle bütün yıllık yağışın % 75’i üç ay içinde düşer. Bu yağış mevsimi sırasında saatte 2.5 santimetre yağmur yağdığı olur.
Muson yağmurları neden yazın yağar? Yağmur, denizden esen rüzgârlar tarafından getirilir. Rüzgârın yönü karayla deniz arasındaki sıcaklık farkına bağlıdır. Bu fark da mevsime bağlıdır. Yazın, denizler karalardan daha çabuk ısınır. Karanın üzerindeki hava ısınır, yükselir ve burada bir alçak basınç alanı oluşturur. Oysa denizin üzerindeki hava serindir. Bu hava aynı zamanda nemlidir de. Çünkü denizden buharlaşan sular havaya girmiştir. Bu serin, nemli hava yükselmez. Böylece denizin üzerinde de bir yüksek basınç alanı oluşur. Bundan sonra denizden karaya doğru hava akımı başlar. Bu hava karanın yüzeyinden yükselmiş olan havanın yerini alır. Denizden esen rüzgâr karanın üzerine gelince, rüzgârın içindeki nem yağmur biçiminde yağar. Bu, yaz musonudur. Kışın ise bu sürecin tersi yer alır. Deniz karadan daha yavaş soğur. Böylece hava basıncı, denizin üzerinde, karanın üzerinde olduğundan daha alçaktır. Bu nedenle rüzgârlar denize doğru eser. Bu rüzgârlar karanın üzerinden geçtikleri için çok az nem alırlar. Kış aylarında karaların üzerindeki hava kurudur.
Yaz musonu çok değişkendir. Yağışın miktarı ve zamanı yıldan yıla değişir. Bazı yıllar yağışlar geç başlar ya da miktarları az olur; bu durumda kuraklık baş gösterir. Ekinler kurur, açlık doğabilir. Bazı yıllar ise yağışlar çok olur ve sellere yol açar. Böyle zamanlarda da ekinler bozulur, evler yıkılır. Ayrıca, sıcak ve yağışlı havalarda böcekler ve mantarlar çok fazla olur. Sağlığa zararlı bu aylarda birçok insan ve hayvan çeşitli hastalıklardan ölür.
Muson bölgelerinde yaşam, yağışlar tarafından çok etkilenir. Yağışlar hangi çeşit bitkilerin yetişebileceğini belirler. Bitkiler de dolaylı olarak bir bölgedeki hayvanların durumunu etkiler. Çiftçiler ekinlerini ne zaman ekip, ne zaman biçeceklerine yağmurlara göre karar verirler. Ayrıca hayvanlarının otlaması için ne kadar ot yetişeceğini de o yıl yağan yağmurlardan anlarlar.
Muson bölgelerindeki bitki örtüsünün büyük bir bölümünü büyük ağaçlar oluşturur. Bunlar arasında özellikle tik ağacı çok değerlidir. Bu ağaç gemi ve ince mobilyaların yapımında kullanılır. Dünyada tik ağacı yetiştiren en ünlü bölge Burma’daki Irrawaddy ırmağı dolaylarıdır. Tik ağacının kütükleri bu ırmak boyunca işlenecekleri fabrikalara gönderilir. Kütükleri ırmaklara taşımak için fillerden ve yaban sığırlarından yararlanılır. Yağışın daha az olduğu bazı bölgelerde belli başlı bitki örtüsü çimendir. Arada birkaç küçük ağaç da yetişir. Kurak mevsimlerde çiftçiler dönümlerle ölü çimen yakarlar. Bu çimenlerin kökleri zarar görmediği için yağmur yağar yağmaz taze çimenler biter ve böylece iyi otlaklar meydana gelir. Muson ormanlarında ve otlaklarında çeşitli hayvanlar vardır. Ağaçlarda maymun ve kuş türleri yaşar. Irmaklarda krokodil ve hipopotamlar yüzer. Otlaklarda filler ve zürafalar beslenir. Aslanlar ve kaplanlar ise daha küçük hayvanları avlayarak yaşar. Tabii bütün bu hayvanlar aynı bölgede yaşamaz. Örneğin kaplan sadece Hindistan’da vardır.
Muson topraklarındaki insanların başlıca etkinliği çiftçiliktir. Bunun dışında, büyük liman kentlerindekiler hariç, sınırlı bir endüstri gelişmiştir. Irmaklarda ve deniz kıyılarında balıkçılar vardır fakat hava koşulları bu etkinliği kısıtlar. Muz, mango gibi ağaçta yetişen meyveler bu iklimde çok iyi yetişir. Pirinç ve mısır gibi besin maddeleri de boldur.

Etiketler: , ,

Yorum yazın