Mevsim Nedir

Mevsim Nedir

Yılın, Güneş’ten ısı ve ışık alma süresi, buna bağlı olarak da iklim koşulları bakımından farklılık gösteren dört bölümünden her biri.

Mevsim Nedir

GÖKBİLİM AÇISINDAN MEVSİMLER

Mevsimlerin birbirini izlemesi, Yer’ in, Güneş çevresindeki yıllık dolanımı (ötelenme) süresince bulunduğu durumlardan kaynaklanır. Yer, odaklarından birinde Güneş’in bulunduğu, hafifçe yassı bir elips çizer. Yer’in Güneş’e olan uzaklığı, temmuz başında en yüksek değerde (günöte: Yaklaşık 152 milyon km) ve ocak başmdaysa en düşük değerdedir [günberi: Yaklaşık 147 milyon km). Güneş çevresindeki hareketi sırasında, Yer’in ekseni kendine koşut kalır, ancak, tutulum düz-lemi’ ne(ya da Yer’in yörünge düzlemi) dik olmaz ve bununla 66°33< ’likbiraçı yapar. Güneş’in yeryüzü bölgelerini aydınlatmasında yıl boyu görülen değişimlerin nedeni de bu eğimdir. Yer’in ötelenmesini dört özel durum düzenlemektedir; İki ılım noktası (gündüz-gece eşitliği) ve iki gündönü-mü. Ilım noktaları, Yer’in aydınlanma dairesinin her iki kutuptan da geçtiği zamana denk gelirler. Böylece, Yer’ in her noktasında (kutuplar dışında) gündüz ve gece aynı uzunlukta olur. Gündönümleriyse, tersine, gündüz ve gece eşitsizliğinin en üst düzeyde olduğu dönemlerdir (Bkz. Çiz.).
YAZ GÜNDÖNÜMÜNDE ( Kuzey yarıküresi yazı), Güneş ışınları, 21 Hazirana doğru, öğlende, Yengeç dönencesine dik gelir (23°27′). Güneş, Kuzey kutbunu aydınlatır, ama Güney kutbunu aydınlatmaz; Kuzey kutup dairesinde (66°33‘), gün 24 s sürerken (gece yarısı güneşi), Güney kutup dairesinde gece 24 s sürer. Kuzey yarıkürede yaz başlangıcı. Güney yarıkürede kış başlangıcıdır.

SONBAHAR ILIM NOKTASINDA. Güneş ışınları, 23 Eylüle doğru, öğlende ekvatora diktir ve Güneş her iki kutbu da aydınlatır: o zaman, Kuzey kutbunda 6 ay “gece”. Güney kutbunda 6 ay “gündüz” olur. Bu , Kuzey yarıkürede sonbaharın. Güney yarıküredeyse ilkbaharın başlangıcıdır.

KIŞ GÜNDÖNÜMÜNDE (21 Aralık). Güneş ışınları, öğlende. Oğlak dönencesine dik gelir: Güneş Güney kutbunu aydınlatırken. Kuzey kutbunu aydınlatmaz. Güney kutup dairesinde kutup günü 24 s sürerken, Kuzey kutup dairesinde 24 s süren bir gece görülür. Bu, Kuzey yarıkürede kış, Güney yarıküredeyse yaz başlangıcıdır. İLKBAHAR ILIM NOKTASINDA (21
Mart), Güneş ışınları her iki kutbu da yeniden aydınlatırlar: Kuzey kutbunda 6 ay “gündüz”, Güney kutbunda 6 ay “gece”olur. Bu, Kuzey yarıkürede ilkbahar. Güney yarıküredeyse, sonbahar başlangıcıdır.

MEVSİMLERİN EŞİT OLMAYAN SÜRESİ

Meteorolojide, dört mevsimin her birinin üç bütün ay sürdüğü kabul edilir. Gerçekte. Yer yörüngesi, alanlar yasasına uyan belirli bir elips olduğundan, günberi ve ılım noktalarının birbiriyle ilgili durumlarından dolayı, mevsimlerin sürelerinde küçük farklılıklar görülür: İlkbahar için 92 gün 20 s 59 dk; yaz için 93 gün 14 s 13 dk: sonbahar için 89 gün 18 s 35 dk; kış için 89 gün, 0 s 2 dk. Mevsimlerin süresinin eşitsizliğinin yüzyıllarla değişim gösterdiğini de burada belirtmek gerekir. Devinme hareketi gereğince ılım noktası ve gündönümü, yılda yak laşık 50” kadar ters yönde yer değiş tirirler. Buna karşın, günberi, yılda yaklaşık 11” kadar doğru yönde yeı değiştirir.
Bunun sonucu olarak, günberi ve gündönümü her yıl yaklaşık 61” kadar birbirlerinden uzaklaşırlar ve buna göre, yaklaşık 21 000 yıllık bir dönem sonunda çakışırlar.

İKLİMBİLİM AÇISINDAN MEVSİMLER

İklimbilim açısından mevsim sözcüğü, yerkürenin bütün yüzeyinde, ılıman bölgede bu sözcüğe verdiğimiz anlamı taşımaz; özellikle ilkbahar ve yaz, sonbahar ve kış ayrımı bütün bölgeler için geçerli değildir. Sözgelimi, tropikal bölgede mevsimleri ayırmaya yarıyan, özellikle yağışlardır. Tropikal ülkelerde yalnızca iki mevsim vardır: Kurak mevsim ve yağmur mevsimi. Ekvatora yaklaştıkça, iki yağmurlu dönemin ayırdığı eşit olmayan iki kuraklık dönemi görülür. Kurak mevsim yoktur, ama bununla birlikte, ılım noktalarına denk düşen, bir çift sıcaklığın ve yağmurun en yüksek düzeyde olduğu dönem kaydedilir. Aynı biçimde, kutup bölgelerinde de ara mevsimler görülmez; Kışın ardından birdenbire yaz, yazm ardından da birdenbire kış gelir.

Yorum yazın