Kuzey Ren-Vestfalya

Kuzey Ren-Vestfalya

bugün Nordrhein Westfalen, Federal Alman cumhuriyetinde eyalet; 34 038 km2; 16 901 000 nüf. Merkezi, Düsseldorf. Büyük kısmı eski prusya topraklarından (Prusya Rheinland^) meydana gelen ve Batı Almanya’nın en önemli bölgesi olan eyaletin İktisadî ve siyasî rolü çok büyüktür: federal başkent Bonn ve büyük sanayi bölgesi Ruhr, eyalet topraklarındadır. Eyalet Münster havzasında, şistli Ren kütlesinin kuzey kıyısında ve Aşağı Ren çöküntü hendeğinde uzanır; doğu ucunda Weser sıradağlarının bir kısmını içine alır, hattâ Min-den’in kuzeyinde, Kuzey Almanya ovasına taşar.

Eyaletin, şistli Ren kütlesindeki güneyi kuvarslı dorukların ve volkanik yüzey şekillerinin (Rothaargebirge) hâkim olduğu dalgalı bir yayladan meydana gelir; bu kesimde tarım zayıftır, fakat eskiden demir, çinko, kurşun işletilen birçok sanayi vâdi-si (Wupper, Lenne, Yukarı Ruhr) vardır. Madenler yataklarının hemen hemen tükenmesine rağmen, Ruhr havzasının kömürüyle beslenen sanayi faaliyeti devam eder: dokuma ve kimya sanayii, elektrik malzemesi, seramik. Çok kalabalık olan halk, kenarları dik vâdilerde sıkışmıştır. Kuzeyde bu bölgeden yavaş yavaş Ruhr havzasına geçilir: maden kömürü tabakalarının vâdi yamaçlarıyle aynı düzeyde bulunması, daha XVIII. yy.da, kömür işletilmesine yol açmıştı. O tarihten beri eski ocakların büyük kısmı tükendi ve büyük maden bölgesi daha kuzeye kaydı. Fakat sanayinin (özellikle metalürji sanayii) yeri değişmedi.

Güneybatıda Aachen bölgesi, Ardennes dağlarının doğu sırasını içine alır. Aachen, büyük kısmı Fransa ve Belçika’da o-lan büyük kömür havzasının ucundadır; üretimi oldukça önemli bir sanayi bölgesini besler (makine ve elektrik malzemesi yapımı, çelik fabrikaları, seramik ve cam fabrikaları, dokumacılık). Aşağı Ren çöküntü hendeği veya Köln havzası, Ren nehrine paralel uzanan bloklarla kesilen faylı bir bölgedir: «horst»lar, dorukları eski alüvyonlarla örtülü tepeler meydana getirir. Miyosen çağda kum, balçık ve linyit birikintileriyle dolan bu hendek, Batı Almanya’nın başlıca linyit havzasıdır. Büyük kısmı toprağın yüzeyinde işletilen linyit, briket haline getirilerek Ren yoluyle ihraç edilir; Almanya’nın büyük kısmında ve dış ülkelerde evlerde yakıt olarak kullanılır. Bu enerji kaynağı ayrıca güçlü e-lektrik santrallarmı besler; kimyasal ürün tesislerinde linyitler, benzin, sentetik kauçuk, boya (Leverkusen) elde edilir. Daha derinlerde yer alan Ruhr kömür havzası tabakalarının işletilmesine Ren’in batısında başlanmıştır. Bu kesimde sanayi büyük ölçüde gelişmiştir: dokuma sanayii (Mönc-hengladbach, Krefeld), makine yapımı, kimya sanayii v.b. 2 000 Tonluk mavnaların girmesine elverişli olan Ren limanları, komşu sanayi merkezlerini (Düsseldorf, Duisburg) dışarıya bağlayan büyük fabrika ve depo merkezleri haline gelmiştir. Eski ticaret şehri Köln de bugün bir sanayi merkezidir.
Münster havzası, bakışımsız bir senklinal şeklinde bükülmüş bir çeşit tebeşirli çanaktır; şistli Ren kütlesine yaslanan güney kenarı daha yüksektir; Saalyen çağında iç buzullarla örtülmüştür. Birbirini izleyen kumlu buzultaşlar, killi buzul tortulları, tebeşiri örten lös parçaları, üçüncü zaman kumları, farklı verimlilikte tarım toprakları meydana getirir. Bununla birlikte toprakların çoğu verimlidir ve havza eyaletin başlıca tarım bölgesidir; yer yer Belçika Brabant’ım hatırlatır. Eskiden zengin pazarlar olan eski şehirlerin hemen hepsi, kömür havzalarının yakınlığı sayesinde büyük ölçüde sanayileşti (özellikle Münster). Lippe’nin kuzeyinde, tarım bölgesinin ortasında yeni ocaklar açılması bu kır bölgesine bir işçi şehirleri bölgesi havası vermektedir. Fakat sanayi eski işletme bölgelerinde, özellikle Ruhr vâdisinde kalmağa devam eder. En büyük şehirler bu kesimdedir (Essen, Bochum, Dortmund, Gelsenkirchen). Ruhr’a doğru yönelen sık bir demiryolu ağı ile sağlanan ulaşım büyük kanallarla (Mittellandkanal, Emaskanal) tamamlanmıştır. Rheinland-Westfalen eyaleti, başlıca iki kömür havzasının (Ruhr, Aachen havzaları) bu eyalette bulunması sayesinde federal alman ekonomisinde, özellikle ağır sanayi alanında büyük bir önem taşır. Ayrıca imalât sanayiinde de önde gelir. Eyaletin nüfusu Federal Alman cumhuriveti nüfusunun yüzde 30’una yaklaşır.

Yorum yazın