Gürcistan Coğrafi Özellikleri

Gürcistan Coğrafi Özellikleri Hakkında Bilgiler

Gürcistan Coğrafyası

Fizikî Coğrafya,
Gürcistan’da Alplerin ortaya çıkmasına yolaçan büyük toprak hareketleri döneminde oluşan birbirinden farklı üç ana bölge vardır; kuzeyde Büyük Kafkas sıradağları; merkezde tektonik bir çöküntü veya çukur; güneyde Transkafkas dağları. Genellikle Avrupa ile Asya arasında sınır olarak kabul edilen Büyük Kafkas sıradağlarının güney kanatlarının tamamı (doğudaki Diklos-Mta dağı dahil) Gürcistan’dadır. Kafkas’ların en yüksek tepesi Elburz’- un sınırlar dışında kalmasına karşılık, ülkede birçok yüksek doruk (Şhara 5 204 m; Dzhangitau 5 052 m; Kazbek 5 050 m; Uş- ba 4 713 m) yer alır.
Bu tepelerin çoğu buzullarla kaplıdır. Ba- tı’ya, Karadeniz boyunca dar bir şerit gibi uzanan kıyı düzlüklerine doğru gidildikçe dağlar alçalır. İlk sırayı meydana getiren bu dağların güneyinde çoğunlukla bunlara paralel olarak uzanan ve birbirinden kenarları dik vâdiler ve boğazlarla ayrılan daha alçak sıradağlar yer alır. Batıdan doğuya doğru bu sıradağların başlıcaları şunlardır: Gag- rinski, Bzibski, Abhaz, Kodorski, Svanetski, Metrelski, Lesumski, Raşinski. Daha doğuda Büyük Kafkaslara dik olarak Su- ramski, Kartalinski ve Kahetinski sıradağları uzanır. Buzla kaplı tepelerden doğan ve oldukça hızlı akan birçok ırmak (Bzıb, Kodori, inguri, Tshenis, Tskali ve Rioni v.b.) Karadeniz’e dökülür. Ayrıca Hazar denizine dökülen Kura’mn Aragvi, Lori ve. Alazani gibi kolları bu bölgededir. Kuzeybatıda bir toprak kayması sonucu meydana gelen Ritsa gölü, turistik bir merkezdir.
Merkezdeki tektonik çöküntüyü Suramski sıradağları ikiye böler. Batıda kama biçiminde Kolhida alçak ovaları uzanır. Efsaneye göre burası «Altın post» ülkesidir. Dağlardan inen Rioni ve daha birçok başka ırmağın taşıdığı bol su ve killer yüzünden, ovada zamanla geniş bataklıklar oluşmuştur. Rioni ile Hobi arasında uzanan en geniş bataklıklar kurutularak tarıma elverişli hale getirildiği gibi, 1960’tan sonra yeni kurutma çalışmalarına da girişilmiştir. / Eyer biçiminde uzanan Suramski dağlarının doğusunda yüksek ve düz ovalar birbirini izler. Kura ırmağı ve kolları tarafından sulanan bu ovaların en önemlileri Gori ve Rustavi’dir. Güneyde kalan üçüncü bölge ise dağ sıralarıyle yaylalardan meydana gelir. Buraya genellikle Küçük Kafkaslar adı verilir. Asıl Kafkaslardan çok daha alçak olan bu dağların en yüksek tepesi Bol Abul dağıdır (3 308 m). Başlıca dağ sıraları A- carro-lmeretinski ve Trialetski’dir. Küçük Kafkaslar ile deniz arasında dar ve bataklık bir kıyı ovası uzanır.
Gürcistan’ın iklimi çok değişiktir. Batı kesimleri S.S.C.B.’nin en çok yağış alan yeridir. Kıyıda yılda 1 000 mm olan yağış miktarı dağlarda 2 500 mm’yi geçer. Sıcaklık, astropikal bölge özellikleri gösterir. Kışlar ılık, yazlar sıcak geçer. Sıcaklık bölgenin denizden uzaklığına ve yüksekliğine göre değişir. Batum’da ocak ayı sıcaklık ortalaması 5,56°C, temmuz ortalaması 22,- 78°C’tır. Fazla yağış almayan Kura vâdisin- de yıllık yağış miktarı 50,8 mm’nin altında olmakla birlikte ısı yüksektir. Arazinin engebeli oluşu birtakım mahallî iklim farkları doğurur, özellikle yüksek yerlerde iklim oldukça serttir. Arazinin engebeli oluşu ve değişik iklim şartları yüzünden toprak ve bitki örtüsünde de yer yer büyük değişiklikler görülür. Alçak Kolhida düzlüklerinde, bataklıkta yetişen kamış ve otların dışında palmiye, bambu, okaliptüs gibi astropikal bölgelere has ağaçlar yetişir. Alçak
yamaçlarda daha çok sarmaşık ve orman asmasıyle örtülü meşe ve kayın ormanları vardır. Daha yükseklerde bu ormanların yerini kafkas köknarı ve ladin ağacı gibjl kozalaklılar alır. Tepelere doğru gidildikçe de rododentron ve azalea’lara rastlanır. Bunların üstünde ise alpin çayırlan, daha tepelerde kaya ve buzlar görülür. Kuru olan doğudaki stepler ise çıplaktır, bu bölgede ancak yaylalarda yetişen bitkilere rastlanır. Toprağı çok çeşitli olan Gürcistan’da Kolhida ovasında bataklık çamurları ve alüvyonlu topraklar, yamaçlarda ise kızıl toprak ve kahverengi bir orman toprağı yer alır. Doğuya doğru gidildikçe siyah ve kestane renginde topraklar göze çarpar.

Beşerî coğrafya
Eldeki tarihî ve arkeolojik belgelerden edinilen bilgiye göre Gürcü halkı eskiden beri Gürcistan’da yaşayan yerli halkla, çok eski devirlerde Anadolu’dan buraya gelen kabilelerin karışmasından meydana gelmiştir. Daha sonraları yunanlılar, iskitler, iranlılar ve ermenüer de bu bölgeye gelerek yerli halkla karışmıştır.
Gürcü tipi genellikle saçı koyu renkli, ince, uzun, sağlam yapılı ve atletik bir vücuda sahiptir. Açık tenli, gür sakallı ve çoğu koyu renk gözlüdür. (Mavi ya da gri gözlü olanlar yüzde 30 civarındadır.) Burunları Ermenilerinki gibi çıkıntılı ya da düzdür. Bunun dışında bir de kısa boylu, tıknaz ve esmer gürcü tipi vardır. Kadınlarının güzelliği, akıllılığı ve alçakgönüllülüğü bütün dünyaya ün salmıştır. IV. yy.dan beri hıristiyan olan Gürcülerin, yunan-ortodoks mezhebine bağlı muhtar bir millî kiliseleri mevcuttur. Uzak bölgelerde hâlâ putperestlik devrinden kalma bazı törenler yapılır. Akraba bir ırk olan Lazlar ve Batum yöresinde yer alan Acaristan halkı OsmanlIların etkisiyle islâmiyeti kabul etmiştir.
Her ne kadar Gürcistan’ın çeşitli bölgelerinde yaşayan insanlar farklı özelliklere sahiplerse de, genellikle bütün Gürcüler neşeli ve arkadaş canlısıdır. Hemen hepsi sporu sever, ava ve savaş oyunlarına düşkündür, özellikle şarap içmeğe bayılırlar; genellikle hoşgörü sahibi ve açık fikirlidirler; ama kadınlarının namusu konusunda çok hassas davranırlar ve millî geçmişleriyle övünürler. Şiir, müzik, bale, opera, resim gibi bütün sanat, edebiyat ve bilim dallarında büyük bir yeteneğe sahiptirler.

Yorum yazın