Güneş Tutulması Nedir

Güneş Tutulması Nedir

Güneş tutulması Yer’in çevresinde dolanmakta olan Ay’ın Güneş diskinin önüne geçmesi ve gölgesinin Yer yüzeyinin üzerinden geçmesi sonucunda oluşur . Gölgenin ortadaki bir bölümü içinden hiçbir Güneş ışığı geçmez. Yer yüzeyinde gölgenin içindeki gözlemcilere Güneş diski Ay diskiyle tümüyle örtülmüş gibi gelir. Buna tam Güneş tutulması denir. Gölgenin Yer ile kesiştiği kesimi dar olduğundan, tam Güneş tutulması ancak çok dar bir tutulum alanından gözlemlenebilir. Ayrıca cisimlerin birbirlerine göre hareketinden ötürü konik gölge Yer yüzeyinde hızla hareket eder ve bu nedenle Yer’deki sabit bir gözlemci için tam tutulma olayı sekiz dakikadan daha kısa bir süre sürer. Ay’ın Yer üzerindeki tam gölgesinin dışında kalan yarıgölge(*) bölgesindeki bir gözlemci Ay diskini Güneş diskinin önüne onu kısmen örtecek biçimde geçmiş halde görür. Buna parçalı ya da kısmi Güneş tutulması denir. Yer Güneş’in çevresinde eliptik bir yörüngede dolandığından, Güneş’in Yer’den uzaklığı mevsimlere göre bir miktar değişir. Ay da Yer çevresinde eliptik bir yörüngede dolandığından Ay diskinin görünür büyüklüğü ay içinde bir miktar değişir. Yer’e göre Güneş en yakın ve Ay en uzak konumlarındayken bir Güneş tutulması olduğunda, Ay tümüyle Güneş diskinin önüne geçer ama onu tümüyle örtemeyeceğinden çevresinde ışıklı bir halka kalır. Bu tutulma biçimine de halkalı tutulma denir.

Her yıl, sayısı iki ile dört arasında değişen Güneş tutulması olayı gerçekleşir. Çok ender olarak daha çok sayıda tutulma olur; örneğin 1935’te Güneş beş kere tutulmuştur.

Kısmi Güneş tutulması astronomlara fazlaca bilgi sağlamaz. Ama tam tutulmalar sırasında Güneş’in renkküre (kromosfer) katmanı ile Güneş tacı (korona) incelenebilir. Güneş’in dış çevresinde yer alan bu ince katmanlar olağan durumda Güneş’in parlak ışıkküresinden (fotosfer) yayılan ışığın etkisiyle görülemez. Tam tutulma sırasında Ay Yer atmosferi dışında bir perde işlevi görür ve doğrudan ışıkküreden gelen ışınları keser. Gökyüzünün parlaklığı önemli ölçüde azalır ve Güneş’in daha soluk kesimleri görülebilir duruma gelir. Koronografın bulunmasıyla tutulma gözlemlerinin önemi son yıllarda azalmıştır. Bu alet ışıkküreyi yapay olarak perdeler ve herhangi bir tutulma olayına gerek kalmadan renkküre ile tacın incelenebilmesini olanaklı kılar.

Etiketler: ,

Yorum yazın