Eskişehir hakkında bilgi

ESKİŞEHİR büyük kesimi İç Anadolu Bölgesi’nin yukarı Sakarya bölümünde yeralan Eskişehir ilinin kuzeyde kalan küçük bir kesimi (Sakarya ve Mihalgazi ilçeleri) Karadeniz Bölgesi’ne girer.

13.652 km1 genişliğindeki Eskişehir ili, bu genişliğiyle illerimiz arasında

18. sırayı alır.

Eskişehir ili, büyük kesimiyle Sakarya Irmağı’nın geniş büklümü içinde kalır. Bu alana bazı Batılı coğrafyacılar Sakarya Yarımadası adını vermişlerdir. Sakarya Yarımadası’ndaki en önemli engebeler, ilin kuzeyinde, doğu-batı doğrultusunda uzanan Sündiken Dağları’dır. Dağlar, doğuya doğru Mihalıççık Dağları’yla devam eder. Bu dağların güneyinde uzanan Eskişehir Ovası, Porsuk Çayı’nın çevresinde gelişir, hafif bir eşikten sonra, güneydoğuya doğru, Çifteler Ovası’na açılır. İlin güneydoğusu, “Sivrihisar kütlesi” diye bilinen dağlık bir alanla kaplıdır. Güneybatıda bulunan Türkmen Dağı’nın bir kesimi Kütahya iline taşar. Eskişehir’de sert bir iklim egemendir. Kışlar soğuk, yazlar sıcak geçer. En soğuk ay ortalaması — 0.8°C, en sıcak ay ortalaması 21.5<>C’dir. Bugüne kadar ölçülen en düşük sıcaklık — 26.3°C (29 Aralık 1948), en yüksek sıcaklık ise 39.1°C’dir (18 Temmuz 1932).

Ama bu iklim koşulları, ilin kuzeyindeki Orta Sakarya Vadisi’nde büyük ölçüde değişikliğe uğrar. Burada kışları daha ılık geçen bir iklim görülür, tlin merkezinde ortalama yıllık yağış tutarı 374 mm.’dir. tlin çukur alanlarında doğal bitki örtüsü bozkır görünümündedir. Ama akarsu boylarında söğüt dizilerine, sulanan yerlerde de kavaklıklara rastlanır. Sündiken Dağları’nda oldukça sık ormanlar yer alır. En yaygın ağaç meşedir. Bu dağların kuzey yamaçlarında iğne yapraklılar da görülür. tlin güneybatısındaki Türkmen Dağları’nda sarıçamlar vardır. Eskişehir’in bütün suları Sakarya Irmağı aracılığıyla Karadeniz’e gider. Başlıca akarsular, ilin çevresinde önce batı-doğu, sonra güney-kuzey, daha sonra da doğu-batı doğrultusunda akarak bir yay çizen Sakarya Irmağı’yla, onun önemli kolu Porsuk Çayı’dır. Porsuk Çayı, batı-doğu doğrultusunda akarak, ili hemen hemen eşit iki parçaya ayırır.

İl sınırları içinde, Porsuk, Gökçekaya ve Sarıyar barajlarının gerisinde oluşmuş yapay göller vardır. Son iki yapay gölün yarısı Ankara ilinde, Porsuk yapay gölünün yarısı da Kütahya ilinde kalır.

1990 sayımının sonuçlarına göre Eskişehir ilinin nüfusu 641.057’dir. Buna göre km2’ye 47 kişi düşüyordu. Nüfus yoğunluğu, merkez ilçede ortalama yoğunluğun üç katını aşarken, Sivrihisar ilçesinde ise ortalamanın dörtte birine kadar düşe
İl sınırları içerisinde sadece Uç yerleşme yerinin nüfusu 10.000’i aşar. Bunlardan birinin (Eskişehir) nüfusu 400.000’i geçer, öteki ikisinin (Çifteler ve Sivrihisar) nüfusu ise 15.000’in altındadır, tl nüfusunun yüzde 68’i bu üç kentsel yerleşmede yaşar.

İç Anadolu Bölgesi’nin dördüncü, Türkiye’nin onuncu büyük kenti olan Eskişehir, aynı adı taşıyan ovanın güneybatı kenarına yakın bir yerde kurulmuştur. Porsuk Çayı’nın düzenenmiş bir kesimi kentin içinden geçer.

Eskişehir, önemli yolların düğüm noktasıdır. Bursa ve İstanbul’dan gelen karayolları, Eskişehir’de bir yandan Ankara’ya, bir yandan da Konya’ya yönelir. İstanbul’dan gelen demiryolu da buradan ikiye ayrılır. Biri Ankara’ya, öteki Kütahya, Âfyonkarahisar üstünden Konya ve Adana’ya gider.

tlkçağ’da Dorylaion adıyla bilinen Eskişehir, önceleri Frigyalılar’ın egemenliği altındayken, Lidyalılar’ın eline geçti. Daha sonra Pers İmparatorluğuma bağlanan kent, Büyük İskender tarafından fethedildi. İskender’in ölümünden sonra Selefkiler’e kaldı. Daha sonra sırasıyla Galat -lar’ın, Bergama Krallığı’nın ve Roma tmparatorluğu’nun egemenliği al-

ESKİŞEHİR’İN İLÇELERİ
İLÇE
TOPLAM NÜFUS
MERKEZ NÜFUSU

Merkez
447.926
413.082

Alpu
18.679
5.087

Beylikova
10.946
5.995

Çifteler
20.073
11.540

Günyüzü
15.310
3.804

Han
4.277
1.874

İnönü
9.377
4.399

Mahmudiye
11.267
5.781

Mihalgazi
9.059
4.016

Mihalıççık
24.088
4.473

Sarıcakaya
7.996
3.672

Seyitgazi
24.762
3.223

Sivrihisar
37.297
10 490

tına girdi. Roma döneminden sonraki Bizans döneminde parlak giinler yaşadı ve şifalı sularıyla ünlendi. 7. yüzyılda akınlarmı bu yöreye çeviren Müslüman Araplar önemli başarılar elde edemediler.

1074’te Türkler Eskişehir’i elegeçirdilerse de, çok geçmeden Bizanslı-lar’a geri verdiler. 1097’de Haçlılar kente egemen oldular. 1175’te yeniden Selçuklular’ın eline geçti. Osmanlı devletinin temeli Eskişehir’in yakınlarında atıldı. Bu nedenle erkenden Osmanlı topraklarına katıldı. Osmanlı yönetim teşkilatında Anadolu eyaletinin Sultanönü Sancağı içinde yeralıyordu.

1922’deki Yunan işgali sırasında yanyanya yakıhp-yıkılan Eskişehir kenti Kurtuluş Savaşı’ndan sonraki yıllarda çabucak canlandı, hızla büyüdü. Alanının genişlemesine paralel olarak nüfusu da hızla arttı. 1927’de 30.000’i pek az geçen nüfus, 1940’ta 60.000’i, 1950’de 80.000’i, 1955’te 100.000’i aştı, 1990’da da 413.082’ye ulaştı.

Eskişehir ilinde tahıl tarımı geniş yer tutar. Ekili alanların beşte dördü tahıla ayrılmıştır. Tahıl tarlaları içinde en büyük yeri ise buğday tarlaları tutar (1988’de 439.000 ton). Ayrıca, yabancı ülkelere satılan biralık iyi cins arpa yetiştirilir. Ülkemizin birçok yerinde yakın yıllarda ekilmeye başlanan şekerpancarı, Eskişehir’de cumhuriyetin başlarından beri ekilmektedir (1988’de 953.000 ton). Az yer tutan pamuk ekimi Orta Sakarya Vadisi’nde toplanmıştır. Ayrıca ayçiçeği de yetiştirilir. Orta Sakarya Vadisi’nin farklı iklimi, burada sebze ve meyveciliğin gelişmişini sağlamıştır. Bu vadide zeytin ağaçlarına bile rastlanır.

Hayvan varlığı olarak, koyun, tiftik keçisi ve bunlardan daha az olarak da kılkeçisi vardır. Eskişehir, başta İstanbul olmak üzere, Türkiye’nin birçok yerine canlı hayvanla hayvansal ürünler gönderir. Eskişehir ilinin yeraltı zenginliklerinin en önemlisi, Alpu’nun kuzeyindeki Sepetçi Köyü’nde çıkarılan lüle taşıdır. Batı dillerindeki adı “deniz köpüğü” anlamına gelen bu taş hem işlenmeden yurtdışına satılır, hem de Eskişehir’de işlenerek, pipo, kolye, biblo gibi hediyelik eşya haline getirilir, tün sanayi bakımından en önemli maden yatakları Seyitgazi ilçesinde, Kırka dolaylarında bulunan kolemanit yataklarıdır. İlin çeşitli yerlerinde krom yatakları da vardır. Elverişli koşullar, Eskişehir’i İç Anadolu Bölgesi’ndeki en önemli sanayi merkezlerinden biri haline getirmiştir. Lokomotif ve Motor Endüstrisi, Şeker Fabrikası, Silahlı Kuv-vetler’e ait Uçak Fabrikası, Etilalkol tesisi, Çukurhisar Çimento Fabrikası başlıca sanayi kuruluşlarıdır.
İstanbul, Ankara ve Afyon’dan gelen demiryollarının kavşak noktası olan Eskişehir garı, demiryollarının önemli düğüm noktalarından biridir. demiryolu Eskişehir’e Cumhuriyet’ten önce gelmiş, burada ikiye ayrılarak, yurdun öteki yerlerine ulaşmıştır. Eskişehir ayrıca Türkiye’nin en önemli askeri havacılık merkezidir.

Yorum yazın