Denizlerde ısı ve sıcaklık

Denizlerde ısı ve sıcaklık

Denizlerde sıcaklık hiçbir zaman her yerde aynı değildir. Su sıcaklığı sadece kutupların yakınında azalmakla kalmaz, derin sularda da su yüzeyine yakın yerlerden daha soğuk olur.
Genellikle denizlerin iki tabakadan oluştuğu düşünülebilir; daha sıcak olan bir üst tabaka ile daha soğuk olan bir alt tabaka, aralarında da üstteki sıcak tabaka ile dipteki soğuk tabaka arasındaki ısının değişime uğradığı üçüncü bir tabaka daha bulunur. Buna “değişik ısılı aratabaka” adı verilir.
Denizbilimciler bu tabakalaşmanın güneşten kaynaklandığına inanmaktadırlar. Güneşin yaydığı yüksek ve bol sıcaklık deniz suyunun sadece yüzeyine dağılabilmektedir. Güneş ışınları görünen ışıkla birlikte morötesi ve genellikle ısı oluşturan kızılaltı ışınlarını içerir.
Deniz yüzeyine gelen güneş enerjisinin sadece yarısı görünen ışık halindedir, öteki yarısının çoğu ise ısıdır.
Deniz suları, görünen ışığı, morötesi ya da kızılaltı radyasyonlardan daha kolayca kabul etmektedir; buna göre güneşten gelen enerjinin yarısından çoğu deniz yüzeyinden bir kaç metre derine dek emilir ve bu da denizi ısıtmaya yarar. Deniz yüzeyinden bir kaç metre dibe dalan her yüzücü, daha aşağılarda soğuk su bulunduğunu bilir. Nedeni, güneş enerjisinin büyük bir bölümünün suyun üst tabakalarınca emilmiş olmasıdır.
Deniz sularının büyük hacimlerde ısınması, milyonlarca yıldır süregelmektedir. Bu nedenle bazen kalınlığı 600 metreyi bulan ılık bir tabaka oluşabilir. Ama büyük bir bölümünde bu tabaka biraz daha incedir. Denizbilimciler, orta enlemlerde, denizin en üst tabakasının yaklaşık 450 metre kalınlıkta, sıcaklığının da 16° C dolaylarında olduğunu saptamışlardır. Sıcaklığın epeyce değiştiği bir bölge olan ana aratabaka, yaklaşık 300 ile 500 metre kalınlığındadır. 700 ile 1000 metre arası bir derinliğe kadar sarkar. Bunun da altında, 300 metre kadar kalınlıktaki alt tabaka yer alır; bu tabakanın sıcaklığı 1,5 ile 5 derece arasındadır.
Tropikal bölgelerde ılık tabaka ve ana aratabaka biraz daha incedir. Kuzey ve Güney Kutuplarının yakınlarında ise derin tabaka doğrudan doğruya yüzeye çıkmaktadır. Bu bölgelerde, güneş yüzeydeki tabakaları ısıtacak derecede kuvvetli değildir. Bu nedenle buralarda ılık tabaka ve ana aratabaka yoktur.
Orta enlemlerde ise, deniz yüzeyinin aldığı güneş ışınlarının miktarında mevsimlere bağlı olarak, büyük bir değişme kendini gösterir. Bu alanlarda sıcaklık dağılımı daha da karışıktır. Bu değişmeler yalnızca birkaç ay içinde olduğundan, çok kalın bir su tabakasını ısıtmak için yeterli zaman yoktur. Bu nedenle, en üstte bulunan yaklaşık 100 metrelik bir su tabakası, ilkbahar, yaz ve sonbaharda daha alttaki sulara oranla daha çok ısınır. Bu da tüm denizlerde yaklaşık 100 metrelik üst tabaka ısısı düzeyindedir.

Yorum yazın