Deniz Dağları

Deniz Dağları

Deniz havzaları incelendiğinde, tabanın sanılacağı gibi düz, ve tekdüze olmadığı görülmüştür. Kanyonlara, çukurlara ve sıradağlara ek olarak, tabanında deniz dağları adı verilen bağımsız dağlar da vardır. Bazılarının tepeleri dümdüz olup,bunlara guyot ya da mas dağları denir.
Bir deniz dağının oluşması ilginç bir gelişmedir. Ünlü evrim kuramını ortaya atan Charles Darwin, bu gelişmeyi ilk tanımlayan bilim adamıdır. Darwin, dağların volkanik faaliyetler sonucu oluşabileceğini ortaya sürmüştür. Okyanus dibindeki bir çatlaktan dışarı lav akıtan bir volkan, bir süre sonra tabanda bir yığıntı oluşturur. Zamanla bu lav yığını büyüyerek bir denizaltı dağına dönüşür.
Bu gelişme durabilir de, sürebilir de. Sürerse, volkan,yığınına erimiş lav eklemeye devam ederek meydana gelen denizaltı dağını o kadar yükseltir ki, sonunda dağ su yüzüne çıkar. 1963 yılında Kuzey Atlantik Okyanusunda İzlanda yakınlarındaki Surtsey adasının böyle oluştuğu görülmüştür.
Gerçekten de okyanus adaları genellikle böyle oluşur; yapıları bazalt niteliğindeki volkanik kayalardır. Böyle bir adanın ortaya çıkmasından bir süre sonra volkanın etkinliğini durdurmasıyla büyüme de durur. Bu evrede rüzgâr ve yağmur gibi atmosfer güçleri volkanın tepesini aşındırarak yüzeyini düzleştirirler. Adayı oluşturan ergimiş madde yerin içinden yüzeye çıkarken, yeraltında bir boşluk bırakır. Binlerce yıl süren oluşumdan sonra bu kovuk çökmeye başlayacak ve bütün dağ dibe batacaktır. Bu nedenle, nerede su yüzeyi altında tepesi düzleşmiş bir deniz dağı bulunsa, deniz bilimciler, bir zamanlar bu dağın tepesinin suyun üzerinde olduğunu düşünürler.

Yorum yazın