Bolivya Hakkında Bilgi

Bolivya Hakkında Bilgi

Denize cephesi olmayan tek Latin Amerika ülkesi Bolivya, Ekvator ile Oğlak dönencesi arasında yeralır: Gerek görünümleri, gerek ekonomik etkinlikleri, büyük ölçüde And dağlarından etkilenir. Gerçekten, And dağlarının en yüksek doruklan değilse bile, en geniş bölümleri Bolivya’dadır. Ülke topraklarının aşağı yukarı üçte birini oluşturan Bolivya Andlan’nın, 6 000 m yükseltinin üstünde sarp, etkin yanardağ oluşumlarıyla bezenmiş dorukları vardır. Ama batıda Peru ve Ekvador sınırlarına yaslanan bu doruklar çizgisinin yerini, doğuya doğru ortalama yükseltisi 4 000 – 5 000 m olan yaylalar (altiplano) alır.
• Komşu dağların girilmesi güç sık çam ormanlarıyla kaplı olmasına karşılık, altiplano’ da cılız otlarla örtülü bozkır ağır basar. Bununla birlikte, çoğu göllerle kaplı küçük tuzlu çöküntüler (salares), altiplano’nun tekdüzeliğini yer yer değiştirir. Peru sınırında 3 812 m yükseltide yeralan en büyük göl Titicaca, dünyanın en yüksek gölüdür. Zaman zaman, şaşırtıcı fırtınaların sarstığı bu gerçek iç denizin çıplak kıyılarında, İnkalardan çok daha eski bir uygarlığın kurduğu Tiahuanaco kenti yıkıntıları yeralır.
• Altiplano’da, günümüzde Bolivya halkının hâlâ yarısına yakınını (yüzde 32’si melez, yüzde 16 kadarı da beyazdır) oluşturan kızılderililer yaşar.
• Doğrudan doğruya İnkaların soyundan gelen bu Aymara ve Kueçua kızılderilileri, 1953 toprak reformundan bu yana köy topluluklarında bir araya getirilmişlerdir ve verimsiz bir tarımla (arpa, patates, mısır) geçinirler. Çoğu okuma yazma bilmeyen, resmi dil ispanyol- canın alfabesinden habersiz o lan Aymaralar ve Kueçualar, güç koşullar altında yaşarlar; ölüm oranı, özellikle de çocuk ölüm oranı çok yüksektir. Sayılarının çokluğu, kişi başına ulusal gelirin son derece düşük olmasını da (Latin Amerika’nın en düşüğü) açıklar.
• Altiplano ve sıradağlar doğuya doğru, sıcak, yağışlı Paraguay ve Amazon ırmaklarının başlıca kolları tarafından sulanan, yapraklarını hiç dökmeyen ormanlarla örtülü, uçsuz bucaksız ovalarla uza nır. Burada, mısır, kahve ve koka yetiştirilen sıcak vadile dışında, hemen hiç insan yaşamaz; ülke topraklarının üt te ikisinin ıssız olması, ulus* tarım kaynaklarının yetersi; liğini açıklar. Bolivya hüküme. ti, yaşam düzeyini artırmak ’ ekonomide gerçek bir kalkı mayı başlatabilmek için, m. den yataklarına güvenmek dir. Eskiden Potosi’nin XVI.
XVII. yy’larda zenginleşmesini sağlayan altın ve gün madenlerinin önemi çok mış; ama bunların yerini, livya ihracatının beşte dördüne yakınını oluşturan kalamıştır.
• Kalay madenleri, yirmi önce devletleştirilmiştir; P yerel emekçilerin çalışın koşulları çok ağırdır. Potos dencileri 4 000 m’yi aşkın yükseltide yaşar; gece ortak.
20 °C sıcaklıkta madene g; ve birkaç dakika içinde 40 sıcaklığa iner. Koka alışkanlığının da büyük zararlara y. açtığı Potosi’de, ortalama ömür 28 yıl dolaylarındadır

• Bununla birlikte, madenler, hemen tümü Altiplano’da toplanmış kentlerin gelişmesine katkıda bulunur: Toprakal- tı gelir kaynaklarının işletilmesiyle doğan Cochabamba, Potosi ve Oruro; İspanyol ve sömürge döneminin eski başkenti Sucre; yeni Bolivya devletinin hükümet merkezi ve yeryüzünün en yüksek kentlerinden biri olan La Paz (654 700 nüf.).
• Şili’yle (Büyük Okyanus savaşı, 1879-1880), Brezilya’yla (1873) ve Paraguay’la (Chaco savaşı, 1932-1935) savaşlar sonucu topraklarının yansını yitiren Bolivya, günümüzde hâlâ bu bozgunların onur kırıklığını çekmektedir.
• Adını «kurtarıcı» Simon Bolivar’dan alan, 6 Ağustos 1825’te bağımsızlığına kavuşan Bolivya, henüz siyasal kararlılığa kavuşamamıştır. İlkeleri son derece gösterişli (başlıca maden şirketlerinin devletleştirilmesi, tarım reformu, genel oy sistemi, işçi ve köylülerden oluşan milis güçlerinin kurulması) olan Devrimci Ulusçu Hareket, uygulamada çok daha az şey gerçekleştirebilmiştir.
• Che Guevara’nın «Castro’ cu» girişimiyle bir süre sarsılan general Barrientos askeri diktatörlüğü, 1964’ten sonra A.B.D. çıkarlarına sıkı sıkıya bağlı bir ekonomik gelişme siyasetine yöneldi. Ancak bu düzen, yerli ve melez halkların kaynaştırılmasının, başlıca kentlerin hızla kalabalıklaşmasının, toprakların dörtte üçünün azgelişmişlik içinde yaşamasının doğurduğu sorunları çözemedi (Bolivya, refah yarışmasında Latin Amerika ülkelerinin en geride olanıdır).
• 1971 Ağustosundaki hükümet darbesiyle Barrientos’un devrilmesinden sonra, albay Banzer cumhurbaşkanı ilan e- dildi. 9 Temmuz 1978’de yapılan genel seçim sonuçlarının iptal edilmesini, general Juan
Pereda Asbun’un hükümet darbesi izledi. Ama başkan Pereda da, 21 Kasım 1978’de general David Padillo Aranci- bia tarafından devrildi. 1979’da Walter Guevara, cumhurbaşkanı seçildi.

Yorum yazın