Bingöl Hakkında Bilgi

Bingöl Hakkında Bilgi

Bingöl ili, Doğu Anadolu bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yeralır. Kuzeyde Erzurum, doğuda Muş, güneyde Diyarbakır, batıda Elazığ ve Tunceli, kuzeybatıda Erzincan illeri ile kuşatılmıştır. Yüzölçümü 8 125 km’, nüfusu 210 904′ tür (1975). 5 ilçeye ayrılmıştır: Merkez; Genç; Karlıova; Kiğı; Solhan.
• Bingöl ilinin yüzey şekilleri engebelidir. Ovalık kesimler az yer tutar. Başlıca dağlar, ilin güneyinde ve kuzeyinde bulunur. Bu iki dağlık kesim arasına girmiş olan Murat suyu vadisi, yer yer ova gibi genişler. Güneyde, Güneydoğu Toroslar’a bağlı doruklar yeralır. Akçakara dağı üstün, de de 3 000 m’ye yaklaşan yüksekliklere raslanır (2 940 m). Daha kuzeyde Şerafettin dağları, en kuzeyde de Şeytan ve Karagül dağları bulunur. İle adını vermiş olan Bingöl dağı, kuzeydoğuda, Bingöl – Erzurum-Muş illerinin birbirine komşu olduğu köşededir. En yüksek noktası 3 193 m’yi bulan bu dağ, volkan krateri aşınarak ortadan kalkmış eski bir lav yığınıdır. Üstünde, Dördüncü Zaman’ın buzul döneminde, buzul aşınımıyla oyulmuş çukurlarda suların toplanmasıyla oluşmuş çok sayıda göl vardır. Dağın adı da, bu özelliğini yansıtır,
• Bingöl ilinde kışlar sert, karlı ve sürekli, yazlarsa vadi tabanlarında sıcak, yayla kesimlerinde serin geçer. İlin merkezinde bulunan meteoroloji istasyonunun verilerine göre, en soğuk ay ortalaması —1,4 °C, en sıcak ay ortalaması 26,7°C’tır. Bugüne kadar kaydedilen en düşük sıcaklık—20,5°C (2.2.1967), en yüksek sıcaklık 41,2°C’tır (17 ve 19 Temmuz 1965); yıllık yağış ortalaması 910 mm’dir. Ortalamalara göre yılda 22 gün kar yağmakta ve yağan kar 80 gün yerde kalmaktadır.
• Bingöl ilinin dağlık kesim, lerinde, seyrek meşe ormanlarına raslanır. Ovalık kesimlerde, doğal bitki örtüsü bozkır (step) görünüşündedir.
• İl sularının bütününe yakın büyük bölümü, Murat suyunda toplanır. Murat’a ulaşan sular arasında en önemli, leri, Bingöl dağının batı ucundan gelen Gonik (Göynük.) suyu ile batıdaki Peri suyudur. İlin en güney kesiminden çıkan bazı sular, güneyde Dicle havzasına yönelirler.
• İlde büyük göl olmamakla birlikte, bir dağa ve ilin kendisine ad vermiş olan çok sayıda küçük buzul gölü vardır.
• 1975 nüfus sayımına göre, Bingöl ili sınırları içinde 210 904 kişi yaşıyordu. Nüfus yoğun, luğu da km! başına 26 kişi idi. Bu yoğunluk, ili oluşturan ilçeler arasında büyük farklılıklar göstermez. Merkez ilçede km2’ye 35 kişi olan yoğunluk, kuzeydoğudaki Karlıova ilçesinde 20’ye düşer.
• İl nüfusunun ancak yüzde 10’u kentlerde yaşar. Nüfusu 10 000’i aşan tek kent, il merkezi olan Bingöl’dür (1975’te 22 000 nüfus). İlin ikinci büyük merkezi, 7 700 nüfuslu Kiğı’ dır.
BİNGÖL KENTİ
• Bingöl kenti, önceleri Sağ- yer deresi adlı bir derenin Çapakçur ovasına açıldığı yerde, vadi tabanında kurulmuştu. Adı da, o sıralarda Çapakçur idi. 1936 yılında buranın il merkezi olması kararlaştırılınca, yeni Bingöl’ün Çapakçur’ dan ayrı olarak vadi yamacının üstündeki düzlükte kurulmasına karar verildi. Ama kentin bu yeni yerinde gelişmesi, daha çok 1950-1955 ara.
sındaki dönemde oldu ve kent, taşkın tehlikesi altında olmayan taraça düzlüğüne yerleşti. Günümüzde, kent nüfusu nun yüzde 90-95’i bu yeni yer. de oturmaktadır. Çapakçur ise, bakımsız ve tenha bir semt halinde kalmıştır. 1927’de 1 500’ ü bile bulmayan (1 214 nüf.) Bingöl kentinin nüfusu, ilk olarak 1965’te 10 000’i aştı (11 727), 1970’te 15 000’i (17 320), 1975’te de 20 000’i geçti (22 047). Kent, Elazığ – Van karayolu üstünde yeralır; kendisine 30 km uzaklıkta bulunan Genç’ ten de, Haydarpaşa – Tatvan . Van – İran demiryolu geçer.

BİNGÖL İLİNİN EKONOMİK ETKİNLİKLERİ

• Bingöl ilinin ekonomik etkinliklerinin başında hayvancılık gelir. Hayvancılığın bu kadar gelişmesinde, otlakların geniş yer tutmasının rolü vardır. İl topraklarının yarıya ya. kını, çayır ve otlaklarla örtülüdür. En çok koyun yetiştirilir, son yıllarda koyun sayısı yarım milyonu aşmıştır (1977’ de 620 000 koyun). Kılkeçi sayısı da, yarım milyona yaklaşır (1977’de 492 000); sığır sayısı 100 000’i bulmaz.
• Çayır alanlarının fazla yer tutması, etkili dikili alanların gelişmesini engellemiştir. Bu nedenle, tarım, ekonomik etkinlikler arasında her zaman hayvancılıktan sonra ikinci planda kalır. En çok buğday ekilirse de, üretim fazla değildir (1977’de 23 000 hektarlık bir alandan 24 000 ton buğday elde edilmiştir). Sanayi bitkileri arasında, şeker pancarı ekimine son yıllarda başlanmıştır. Elde edilen ürün, Elazığ fabrikasına gönderilir. Çok az miktarda da tütün ekilir.
• İlin yeraltı gelir kaynakları, henüz tam anlamıyla tanınmış değildir. Karlıova çevresinde linyit yatakları bulunduğu bilinmektedir. Sanayi bakımından da Bingöl, ülkemizin en geri kalmış illeri arasındadır. Turizm, özellikle dağ turizmi yönünden zengin potansiyeli olmakla birlikte, değerlendirilmeyi beklemektedir.
• Ulaşım bakımından, batı – doğu doğrultulu iki ana ekseni ilin can damarıdır: Elazığ – Van karayolu ve Haydarpaşa İran demiryolu. Birincisi ilin merkezinden, İkincisi Genç’ten geçer.

Yorum yazın