Felsefe

Stoacılık felsefesi nedir

Stoacılık felsefesi nedir STOA’CILIK i. (stoa’cı’dan Stoa’cı-lık). Kition’lu Zenon’un ve çömezlerinin öğretisi. — ANSiKL. Fels. Stoa’cılık veya stoa’cı felsefe M.ö. IV. yy.ın son yıllarında doğdu, kurucusu Zenon’dan Epiktetos’a, Marcus Aurelius’a kadar hiç bir değişikliğe uğramadı. Panteist ve maddeci Stoa fiziğinin temelinde çaba ve gerilim fikri vardır. Tabiatın tek varlıkları cisimlerdir; ama bunların hepsinde etkin ilke, neden ve kuvvet maddeden ... Okumaya devam edin →

Agnostisizm nedir

Agnostisizm nedir   fels., saltık bir varlığın, kendinde nesnelerin ya da tanrıvarlığının kavranmasının mümkün olamıyacağını, bu yüzden bir şeyin varlık ya da yokluğunun savunula-mıyacağını ileri sürenlerin görüşü. Deney konusunda olumlu, ama dinsel ve metafizik alanda kuşkucu bir düşüncenin genel belirtisidir. Bilinmezci düşünce, akıldışı inancı yücelten “gnostik” düşünceye karşı olduğu gibi akıl yürütmenin saltık gerçeği (doğruluğu) ... Okumaya devam edin →

Sonsuz nedir

SONSUZ sıf. (son’dan son-suz). Sonu olmayan, hiç bitmeyen: Gecelerin sonsuz karanlığında / Neden kuşlar uçuyor, ruhumdan (F. H. Dağlarca). Buralarda ufuk yolcuya, hiçbir zaman varılamayacakmış gibi sonsuz ve yeis verici görünür (Ş. S. Aydemir). || ölçülemeyecek kadar çok veya büyük olan: Bulunduğumuz ufuklardan arkaya doğru, sonsuz denize baktım (F. R. Atay). Sonsuz çöl. Mec. Çok geniş, sınırsız: Gözlerini yakan bu hatıra, kızgın bakışları önünde canlandıkça, ... Okumaya devam edin →

Son nedir

SON sıf. (esk. türk. io/ig’dan). Şimdiki zamana en yakın zamandan beri var olan veya bu zamanda yapılmış veya meydana gelmiş olan: Son haftanın birkaç gününü Ankara’da geçirdim (B. Felek). Müjgân’-ın şu son altı yedi aydır yaptıklarını, ettiklerini, Anadolu’ya hizmetlerini düşündükçe… (S. Kocagöz). II Arkadan gelen, ötekilerden sonra gelen: Son pişmanlık fayda vermez (Atasözü). || Ardından başka kimse veya şey gelmeyen: Bundan beş on dakika sonra ... Okumaya devam edin →

Somut nedir

SOMUT sıf. (som’dan). Yeni. Gerçekle ilişkili olan, gerçek olarak var olan: Etrafımızda gördüğümüz her şey somut birer varlıktır. Zt. SOYUT. Esk. Müşahhas. — Dilbil. Somut isim, duyularımızla algılayabileceğimiz varlık veya nesneleri belirten isim: Kitap, rüzgâr, ses, yıldız v.d. — Mant. Soyut’a karşıt olarak, belirli, belirgin ve gerçek olan, maddî veya canlı bir şeyi belirten. Bk. ANSİKL. — Mat. Somut sayı, dört, yirmi, yüz gibi soyut sayılara karşılık, ... Okumaya devam edin →

Sokrates’ten Hatıralar

Sokrates’ten Hatıralar (Apomnemoneumata Sokratus), Ksenophon’un eseri. Yazar Sokrates’i, kendi anladığı şekilde tanıtmağa çalışır ve onu birçok konuşmacıyle birlikte bir dizi diyalogda karşımıza çıkarır. Eserde, Sokrates, dindarlık, ılımlılık, ailedeki görevler, dostluk, yurttaşlık ödevleri, sanatlar ve diyalektik üstüne görüşlerini ortaya koyar. Apomnemoneumata Sokratus değişik biçimlerde değerlendirildi: bazıları, Eflatun’un bütünüyle değiştirdiği ... Okumaya devam edin →

Sokrates’in Savunması

Sokrates’in Savunması (Apologia Sokratus), Eflatun’un eseri. Sokrates’in ölümünden yıllarca sonra yazılan bu nutukta Sokrates, Atina hâkimleri huzurunda, gençliği yoldan çıkardığı, yabancı tanrıları kabul ettirmeğe çalıştığı iddialarına, ama aslında felsefî araştırmalarının ve bilgelik ününün yarattığı kin ve güvensizliğe karşı kendini savunur. Eflatun’un, hep Sokrates’e mal ettiği alay, ölçülü kalmakla birlikte canlı ve acıdır; aynı zamanda ... Okumaya devam edin →

Sofizm nedir

SOFİZM i. (fr. sophisme’den). Mant. Bîr yanlışı doğru diye kabul ettirmek için yapılan hatalı muhakeme. — ANSİKL. Sofizm’ler, terimlerdeki ve dilbilgisi yapılarındaki çift anlamlılık ve kaypaklık, bölümlü anlamdan bileşik anlama geçiş veya bir ileri sürüşün gerekli şartlarından birini yerine getirmemekle gerçekleştirilir. Sofizmlerde şu özelliklere rastlanır: kişinin söz konusu olan şeyden başkasını ispatlamağa dayanan bilgisizliği (ig-norito elenchi) ... Okumaya devam edin →

Sofist nedir

SOFİST sıf. ve i. (fr. sophiste). Belâgatçı filozof: Sokrates sofistlerle mücadele etti. || Safsatacı. (M) Sofist, Eflatun’un diyalogu (M.ö. IV. yy.). İkinci baslığı Varlık Üstüne olan bu diyalogda Sokrates’in amacı sofist’in gerçekte ne olduğunu ortaya çıkarmaktır: Diyalogun sonunda Sokrates sofistlerin sanatını şu şekilde tanımlar: bilimin aldatıcı olta-sıyle zengin ve seçkin gençlerden para sızdırma sanatı veya evrensel bilime sahip olduğunu iddia eden ... Okumaya devam edin →

Makulat nedir

MAKULAT çoğl. i. (ar. makûle1 den ma-külat). Esk. Çeşitler; kategoriler. — Fels. Genel ilkeler. Aristoteles kategorilerinin İslâm felsefesindeki karşılığı. Varlığın genel ve kesin ilkeleri. — ansikl. Fels. Aristoteles felsefesine göre varlığın, genel geçerliği elan on kesin kategorisi vardır. Bunlar, varlık türlerinin ana ilkeleridir. İslâm filozofları bunları, ma-kulât (makuller) adını vererek varlığın tüı ve biçimlerine uyguladılar. Arap dilinde ... Okumaya devam edin →