Yarasa Hakkında Bilgi

Yarasa Hakkında Bilgi

YARASA, zool., (Lat. Vespertilio). Omurgalı hayvanlardan Memeliler (Mammalia) sınıfının Yarasalar (Chiroptera) takımından, sıçan iriliğindeki memeli hayvanlara verilen genel ad. Gündüzleri karanlık yerlerde gizlenir, geceleri avlanmak için bulunduğu yerden çıkar. Uçabilen tek memeli hayvandır. Ön ayakları perdeli kanat biçiminde gelişmiştir.
Başlıca türleri: Avrupa yassı yararası (Vespertilio murinus) Yassıburunluyaragiller (Vespertilionidae) familyasındandır. Avrupa ve Doğu Asya’da yapıların içinde yaşar. Uzunluğu 12 cm, kanat açıklığı 38 cm kadardır. Buldok yarasası (Noctilo lepo-rinus) Balıkyiyenyarasagiller (Noctilioni-dae) familyasındandır. Orta Amerika’da yaşar. Büyük nalburunlu yarasa (Rhino-lophus ferrum-equinum) Nalburunluyara-sagiller (Rhinolophidae) familyasındandır. Avrupa, Asya ve Afrika’da yaşar. Uzunluğu 6.5 cm, kanat açıklığı 33 cm kadardır. Cep yarasası (Saccopteryx lettura) Serbestkuyrukluyarasagiller (Emballonu-ridae) familyasındandır. Guyana ve Brezilya’da yaşar. Cüce yarasa (Pipistrellus pipistrellus) Yassıburunluyaragiller (Ve-spertilionidae) familyasındandır. Eski Dün-ya’da yaşar. Uzunluğu 7 cm kadardır. Çıplak yarasa (Chiromeles torquatus) Ba-lıkyiyenyarasagiller (Noctilionidae) famil-yasındandır. Sunda Adaları’nda yaşar. Derisi çıplak gibidir. Erken uçan yarasa (Pterygistes noctula) Yassıburunluyarasa-giller (Vespertilionidae) familyasındandır. Avrupa, Asya ve Afrika’daki yapılarda ve ormanlarda yaşar. Uzunluğu 11 cm, kanat açıklığı 38 cm kadardır. Çok erken ve yüksekten uçar. Fare kulaklı yarasa (Myo-tis myotis) Yassıburunluyarasagiller (Vespertilionidae) familyasındandır. Eski Dünya ve Kuzey Amerika’da yaşar. Uzunluğu 12 cm kadardır. Geç uçan yarasa (Eptessicus= Vesperugo serotinus) Yas-sıburunluyaragiller (Vespertilionidae) fa-milyasındandır. Amerika, Orta Avrupa, Asya ve Batı Afrika’da yaşar. Uzunluğu 13 cm, kanat açıklığı 36 cm kadardır. Sırt tüyleri kahverengi, alt kesimi gri renklidir. Gecenin geç saatlerinde alçaktan uçar. Geniş kulaklı yarasa (Barbastellus barbas-tellus) Yassıburunluyarasagiller (Vespertilionidae) familyasındandır. Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika’da yaşar. Uzunluğu 10 cm kadardır. Kulakları geniş, fakat kısadır. Hindistan nal burunlu yarasası (Me-gaderma lyra) Nalburunluyarasagiller (Rhinolophidae) familyasındandır. Doğu Hindistan, Avustralya ve Afrika’da yaşar. Uzunluğu 8 cm, kanat açıklığı 48 cm kadardır. Kulakları çok geniş, iki loplu olan burnu, uzun, oval biçimli ve geniştir. Bö-çekler ve küçük omurgalılarla beslenir. Kan emici koca yarasa (Desmodus rotun-dus) Yaprakburunluyarasagiller (Phyllos-tomatidae) familyasındandır. Brezilya’dan Meksika’ya kadar uzanan bölgede yaşar. Uzunluğu 7 cm, kanat açıklığı 37 cm kadardır. Dişleri bıçak gibi keskindir. Kan emer. Kırmızı buldok yarasası (Molossus rufus) Balıkyiyenyarasagiller (Noctilioni-dae) familyasındandır. Amerika’nın tropikal bölgelerinde yaşar. Uzunluğu 18 cm, kanat açıklığı 60 cm kadardır. Küçük nal burunlu yarasa (Rhinolophus hipposide-ros) Nalburunluyarasagiller (Rhinolophi-dae) familyasındandır. Orta Avrupa’da yaşar. Uzunluğu 4 cm, kanat açıklığı 22 cm kadardır.

YARASALAR, zool., (Lat. Chiroptera). Omurgalı hayvanlardan Memeliler (Mam-malia) sınıfının Etenliler (Placerıtalia) bölümünün bir takımı.

Dünyanın tüm sıcak bölgelerinde yaşarlar. 1000 kadar türüyle ikinci büyük memeliler takımını oluştururlar. Fosil buluntulardan öğrenildiğine göre 60 milyon yıllık bir geçmişleri vardır. Uçabilen tek memeli hayvanlardır. Uçma yeteneğini oldukça yakın bir zamanda kazanmışlardır. Kanatları değişikliğe uğramış önkolların-ca desteklenen bir zardan oluşan tek memeli grubudur. Zar, koldan önkola ve vücudun yanı ve bacaktan ele kadar uzanır. Dirsek kemiği küçük ve taslak halinde olduğundan, önkoldaki başlıca kemik döner kemiktir; elbileceği kemikleri ise küçük ve bazıları birbiriyle kaynaşmıştır. Elin ve parmakların çoğunun kemikleri çok uzamıştır ve uçarken zarı desteklerler; yalnızca birinci ya da başparak kısadır ve zarla bağlantılı değildir; üçüncü parma ise en uzunudur ve kanadın tepesini oluşturur. Zarın arka kenarı, beşinci parmağın ucuyla, tam tutunma noktası türlere göre değişiklik gösteren, ayakbileği ya da ayağın yakınında bir yer arasında uzanır. Türlerin çoğunda ikinci bir zar arka ayaklar arasında uzanarak kuyruğu kısmen ya da tamamen içine alır, fakat türlerin birçoğunun yalnız dar bir kuyruk zarları, bazılarının da bacaklarının iç yüzünde kenar biçiminde, çok ince zarları vardır. Bazı türlerin uzun ve serbest bir kuyruğu bulunur; bazılarının ise ya kuyrukları kuyruk zarının kenarından veya üst yüzünden çıkar ya da hiç kuyrukları yoktur. Önkollarından başka yarasaların iskeletleri de yaşama biçimlerine göre birçok uyum gösterir, göğüs kemiği ya da ster-num uçuş için gereken büyük kasların tutunması için güçlendirilmiş ve bir omurgayla desteklenmiştir. Son boyun omurları ilk sırt omurlarıyla ve ilk kaburga gö-ğüskemiği ve eklemleştiği omurlarla kay-naşabilirken, birinci ve ikinci kaburgaların kaynaşmaları kural dışıdır. Omuz eklemi, iyi uçan türlerden daha da güçlüdür. Ön ayakların tersine, arkaayaklar oludk-ça az gelişmiştir, fakat dizler memelilerin çoğunda olduğu gibi öne değil, arkaya ve dışa doğru kıvrılır; ayakparmakları ise kıvrık ve yaklaşık hepsi aynı uzunluktadır. Yarasaların kürkü genellikle sık ve yumuşak olmakla birlikte, meyve yarasalarınınki (Megachinoptera) seyrektir ve Cheirome-les tarquatus adlı bir Malezya yarasası da hemen hemen tüysüzdür. Yarasalar genellikle siyahımsı, kahverengi ya da kır-mızımsıkahverenginin bir tonunda olmakla birlikte, kendisi parlak turuncu, kanatları da turuncu ve siyah lekeli olan Boyalı yarasa (Kerivoula picta) gibi zengin renkli olanları ve Yeni Dünya’nın tropikal bölgelerinde yaşayan Diclidurus virga ve Ec-tophylla alba gibi beyaz türleri de vardır. Yarasaların boyu, birkaç santimetreden daha büyük kanat açıklığı olan küçük türlerden, kanat açıklığı 110 cm’den biraz daha fazla bir meyve yarasası olan büyük Malezya uçan tilkisine (Pteropus vamp-yrus) kadar değişir.
Yarasalar, yalnız alacakaranlıkta ortaya çıkan gece hayvanlarıdır ve türlerin çoğu engellerden sakınmak ve avlarını bulmak için bir yankı-yer belirleme sistemine güvenirler.

Uçarken yüksek perdeden sesler yayarlar ve bunların geri dönen yankılarını yön ve uzaklık için bir ölçü olarak kullanırlar. Bu yetenekleri bazen o kadar gelişmiş ve kesindir ki, uçan yarasa, değmeksizin bir dizi gergin iplik arasından geçebilir. Yayılan seslerin frekansı saniyede 30.000 ile

70.000 titreşim arasında değişir ve insan kulağı bu sesleri duyamaz. Yarasaların çoğunun kulakları oldukça büyüktür ve bazılarında dışkulak yolunun önünde çıkıntılı bir lop ya da tragus gelişmiştir. Yarasaların beslenme özellikleri çok çeşitlidir ve çoğunluğu böcekçil olmasına karşın, bazıları çeşitli meyvelerle, bazıları da balözüyle beslenir. Balık yiyen (Pizon-ya vivesi) ve Noctilio leporinus gibi iki Yeni Dünya yarasası ve yalancı vampir yarasası (Vampyrus spectrum) gibi öteki yarasa ve küçük hayvanları yiyen birkaç etçil yarasa da vardır. Gerçek vampir yarasalarının üç cinsi yalnız Yeni Dünya’da yaşarlar ve keskin kesici dişleriyle, uyuyan avlarının derisini kazıyarak oluşturdukları yaradan akan kanı yalayarak beslenirler. En tanınmışı, kuduz virüsünü taşıyan adi vampirdir (Desmodun natundus). Birçok türler topluluk halinde yaşarlar ve ağaçlar, bodrumlar, evlerin ya da başka yapıların damları ve terk edilmiş maden ocaklarında barınırlar. Yarasalar güneş batarken yiyecek aramak için yuvalarından çıkarlar ve bazı türler gece boyunca, bazıları da alacakaranlıkta ya da sabaha karşı birkaç saat etkin kalırlar. Ilıman bölgelerdeki yarasaların çoğu kış aylarında uzun süreli kış uykusuna yatarlar. Birkaç tür göçmendir. Ömürleri 23 yıl kadardır. Avustralya gri başlı meyve yarasası (Pteropus poliocephalus) Güney yarımkürenin ilkbahar mevsiminde düzenli olarak Oueensland’den güneye göçeder ve bazen elma bahçeleri için doğal bir afet oluşturur. Dişi yarasalar 23-24 haftalık bir gebelik süresinden sonra bir kezde 1-3 arasında yavru doğururlar, 2 ay emzirirler, yavru yarasa, birkaç hafta boyunca annesinin kürküne tutunduktan sonra, uça-bilinceye kadar tünekte bırakılır. Yarasalar takımı Büyükyarasalar (Megac-hiroptera) ve Küçükyarasalar (Microchi-roptera) olmak üzere iki alt takıma ayrılır, iki alt takıma giren familyalardan bazıları şunlardır: Nalburunluyarasagiller (Phyltos-tomatidae), Yassıburunluyarasagiller (Ve-sperti(ionıdae), Serbestkuyrukluyaragiller (Emballonuridae), Kapakburunluyarasa-giller (Rhinopomidae), Balıkyiyenyarasa-giller (Noctilionidae).

Yorum yazın