Yaprak Nedir

Yaprak Nedir

bitkilerde solunum, karbon özümlemesi, terleme gibi olayların oluştuğu,çoğu klorofilli yeşil renkli ve genellikle yassı olan bölüm. Üstün yapılı tüm kara bitkileinde yaprak vardır. Her zaman bir sap üstınde ve yanlarda bulunur. Güneş ışığını ılarak fotosentez olayını gerçekleştirir. Korofilin bir başka boya maddesiyle mastelendiği durumların dışında tüm canlı yapaklar canlıdır. Birçenekli bitkilerin yaprakları koşut damarlı ve şerit biçimindedir. Yaprak ayası uzundur, aya ile yaprak tabanında gövdeyi çevreleyen kının birleşme yeıinde küçük bir dilcik vardır. ikiçenekli bitkilerin yaprakları ise çoğunlukla elayası damarlıdır. Ortada yer alan bir ana damardan yanlara doğru birçok damar çıkar, ikiçeneklilerin yapraklarının iki yüzü genellkle birbirinin aynı değildir. Üst yüzde klorofil çok olmasına karşın, gözenekler azdır. Klorofil çok olduğundan bu yüz daha yeşildir, güneş ışığını daha iyi alır. Alt yüzde klorofil daha az olduğu için rengi yine yeşil olmakla birlikte daha soluktur. Alt yüz birçok bitkide tüylüdür. Bu nedenle gaz alışverişini yapan gözenekler bu yüzde daha çoktur. Köknar, çam gibi açıktohumluların yaprakları genellikle ibre ya da iğne biçimindedir. Eğreltilerin yaprakları genellikle bir kök saptan çıkar ve bunların alt yüzünde spor keseleri vardır. Karayosunlarının yapraklarında ise damar yoktur. Ilıman bölgelerde yetişen bitkilerin yaprakları genellikle sonbaharda kurur, ölür ve yere düşer. Çam gibi iğne yapraklı bitkilerin yaprakları ise birkaç yıl yaşadığından bu bitkilerin yaprakları kış mevsiminde de yeşil renklidir.
Yaprak üç bolümden oluşur: Yaprak ayası (Lamına), yaprak sapı (Petiol) ve yaprak tabanı (Bazis). Ayası pârçalı olmayan yaprağa basit yaprak, ayası dilimlere ayrılmış ve birden fazla yaprakçıktan oluşmuş yaprağa da bileşik yaprak adı verilir. Ayalarının biçimlerine göre de yapraklar değişik biçimlerde olurlar: Oval, şeritsi, iğ-nemsi, eliptik, elsi, yüreksi, böbreksi dilsi vb. Ayanın kenarları da dişli, testere dişli, çentikli, düz, dalgalı vb biçimler alır. Yaprağın taban kesimi de düz, sivri, küt, çentikli vb biçimlerde olabilir. Yaprakların damarlanmaları da birbirlerinden değişiktir. Genellikle görülen damarlanma biçimleri deşöyledir: Basit, tüysü, koşut, çatal-sı, elsi, peltat ve pedat. Ayayı gövdeye bağlayan ve yaprağı taşıyan bölüm yaprak sapı adını taşır. Gövdeden yaprağa geçen damarlar saptan geçer. Bitkilerin türlerine göre, biçimi, yapısı, uzunluğu ve kalınlığı değişiklikler gösterir. Çok ender olmakla birlikte bazı bitkilerin yaprak sapları yoktur. Bu tür yapraklara sesi! yaprak (sapsız yaprak) adı verilir. Sapın tabanında genişleyen ve yaprağı gövde ile dallara bağlayan bölüm yaprak tabanı adını taşır. Yaprak tabanının bir başka görevi de koltuğunda bulunan tomurcukları korumaktır.

Bitki yaprakları çok değişik amaçlarla kullanılır, birçoğunun da ekonomik değeri vardır. Örneğin tütün ve çay yaprakları önemli birer sanayi ürünüdür. Ispanak, lahana gibi bazı bitkilerin yaprakları sebze olarak tüketilir. Nane, maydanoz gibileri de baharat değeri taşır. Bazı bitki yaprakları da bitkisel boya elde etmede kullanılır.

Yorum yazın