Somak nedir – Somak ağacı

Somak nedir – Somak ağacı

SOMAK i. (ar. summak’tan). Bot. Sıcak bölgelerde yetişen, kabuğu hekimlikte, yaprağı sepicilikte kullanılan ağaç veya ağaççık. (İlmî adı rhus. Antepfıstığıgillerden.)

¡1 Aynı bitkinin mercimeğe benzeyen meyvesi. (Ekşilik vermek için dövülerek yemeklere katılır.) || Beşyaprak somağı, kırmızı, sert odunlu, bol tanenli somak türü (Rhus pentaephylla). || Boyacı somağı, basit yapraklı, çok sayıda küçük çiçekli bitki. (İlmî adı Rhus cotinus. Antepfıstığıgillerden). [Bk. ANSİKL.] || Sepici somağı, Rhus cori-aria. Bk. ANSİKL.

— ANSİKL. Bot. Boyacı somağı (Rhus cotinus coccygia) 2-3 m yüksekliğinde bir a-ğaçtır; kısır çiçekleri pek çok olur; bu çiçeklerin sapı kırmızımsı ipek gibi yumuşak bir havla kaplanır ve hayli uzar. İsviçre, İtalya ve Fransa’da çorak topraklarda kendiliğinden yetişir, bahçelerde de yetiştirilir. Yaprakları zehirlidir; tanence zengin olan yapraklarda acı bir özsu bulunur, bu su deriye değince tahriş eder. Odunu, yünleri ve derileri sarıturuncuya boyamağa yarar.

• Sepici somağı (Rhus coriaria) 2,5-3 m, virjinya somağı ise 4 m yüksekliğinde a-ğaççıklardır. Vernik somağmın (Rhus ver-nifera) yüksekliği 10 m’yi bulur; bundan japon verniği denen bir özsu elde edilir. Somaklar genellikle zehirli bitkilerdir.

— Eczc. Zehirli somak (Rhus toxicoden-dron) homeopati alanında hekimlikte kullanılır. Kokulu somağın (Rh. oramaticus tentür halindeki öztttü sidik tutamama hallerinde faydalıdır.

— Teknol. Sepicilikte kullanılan somakla-nn en iyisi ve en önemlisi sicilya somağı’-dır. Sepici somağının (Rh. coriaria) yapraklarının övtitülüp toz haline getirilmesiyle sağlanır. Bu tozda yüzde 25-30 arasında tanen vardır; dericilikte koyun ve keçi derilerini sepilemekte çok kullanılır. Somak üretimi önce Kıbrıs’ta başladı. Boyacı somağı (Rh, cotinus) en çok Arnavutluk ve Montenegro’da yetişir. Bunun yapraklarında yüzde 16 tanen bulunur; dallarından ve gövdesinden sarı bir boya elde edilir. A.B.D.’-nin güney bölgelerinde beyaz somak (Rh. glabra) yetişir: bu somak Avrupa’da bilinmez.

Yorum yazın