Hücre Zarının Yapısı ve Görevleri

Hücre Zarının Yapısı ve Görevleri – Hücre Zarının Özellikleri

HÜCRE ZARININ YAPISI VE GÖREVİ
Hücre zarı, sitoplazmayı dış ortamdan ayıran çok ince bir tabakadır. Hayvanların hücresinde bu zar, sitoplazmanın bir kalınlaşması olduğundan, tam olarak belirgin değildir. Sitoplazma, hücrenin merkezinden dışarıya doğru giderek kalınlaşarak, hücre yüzeyinde gerçek zarı oluşturur. Çevre ile temasta olan sitoplazmanın çeşitli tepkimeleri, hücre ile dış ortam arasındaki alışveriş olaylarını düzenler.
Hücre zarının ince yapısı üç tabakadan oluşur, bunların ikisi protein yapısındadır; orta tabaka, lipitlerden (ya da yağlar) oluşmuştur. Elektron mikroskobu altında ilk iki tabaka karanlık ve koyu, ortadaki tabaka ise açık olarak görülür . Hücre zarında ayrıca, hücre içi öğelerle ilişkiyi sağlayan ve delikçik (por) adı verilen küçük delikler vardır. Hücrenin yaşaması için gerekli olan besin maddeleri bu delikçiklerden girer; hücrenin artık maddeleri de gene bu delikçikler aracılığıyla dışarı atılır.
Öteki tüm hücre öğeleri gibi, hücre zarı da değişmez bir yapı değildir; hücrenin ihtiyacına göre değişen dinamik bir yapısı vardır. Hücre zarının asıl görevi, yalnızca belirli maddelerin (hücrenin canlılığı için son derece önem taşıyan ve moleküllerinin çapları hücre zarının delikçiklerine eşit ya da daha küçük olan) geçmesine izin vermektir. Ayrıca, lipit ve proteinlerden oluşan bu zarda, lipitler gerçek bir engel oluştururlar. Böylece, maddelerin yağda erime yeteneği ne kadar çoksa, zardan geçmeleri de o kadar hızlı olur.
Hücre zarının uzantılar ve boşluklar biçiminde gösterdiği düzensizlikler, hücrenin yüzey alanını ve emme yeteneğini artırmak içindir. Bu uzantıların içini hiç bir yapı öğesi taşımayan sitoplazma doldurmuştur; boşluklar, sıvıların hücre zarından geçmesini sağlar.
Hücre zarı aynı zamanda, hücreye bulunduğu ortamdan gelebilecek zararlı uyaranlara karşı koruyucu bir engel oluşturur ve böylece, gerçek bir koruyucu görevi yapar. Zarın yaşam için gerekli fizyolojik koşulları belirleyen geçirgenlik özelliği de çok önemlidir.
Görüldüğü gibi, hücre zarı, hücrenin yaşaması için son derece önemli bir yapı öğesidir. Bu zar olmazsa, hücre içindeki madde ve öğeler dağılıp kaybolacaktır. Zar boyunca gerekli maddeler girerken, artık maddeler de atılır ve gene zar aracılığıyla, hücre, dış ortamdan gelen uyaranlara cevap verir.

Yorum yazın