Gliserin Nedir

Gliserin Nedir

Gliserin bir trialakoldur
— Yağlı maddeler. Gliserin giderme, gliserini bağlı bulunduğu bileşiklerden (özellikle gliseritlerden) çıkararak serbest halde elde etme işlemi, Eşanl. HİDROLİZ.
— ansİkl. Kim. Yağların bileşiminde tatlı bir madde ; bulunduğu 1779’da Scheele tarafından keşfedildi. Chevreul bu maddenin alkol olduğunu açıkladı, ve şekerli tadına dayanarak gliserin adını verdi, önce Berthelot, daha sonra da Wurtz, gliserinde üç alkol grubu bulunduğunu gösterdi

Saf gliserin, renksiz, tatlı ve koyu kıvamlı bir sıvıdır. Yoğunluğu 1,265’tir. Su ve alkolle karışabilir; eterde çözünmez, asetonda çözünür. Katılaşabilir ve 17°Ç*ta erir; çok düşük sıcaklıklarda bile kolayca aşırı erimiş halde kalır. 290°C,ta hafifçe ayrışarak kaynar. İyodu, alkalileri çözer.
Gliserin asitlerle birleşerek eterleşebilir. Trinitrik eteri veya nitrogliserin çok önemli bir patlayıcı maddedir. Klorhidrik eterlere klorhidrin, asetik eterlere de asetin adı verilir.
Gliserin, katı ve sıvı yağlarda,, yağ asit esterleri şeklînde bulunur. Alkolün mayalanması sırasında da oluşabilir; bu yüzden şarapta az miktarda gliserin bulunur. Sanayide, yağlı maddelerin hidrolizinde yan ürün olarak elde edilir. Bugün, petrolün cracking’i sırasında meydana gelen propilenden sentez yoluyle üretilmeğe başlanmıştır. Bk. Sanayi bölümü.

Gliserin, seyrettik nitrik asitle oksitlenince gliserik asit haline dönüşür; bizmut nitrat etkisiyle daha şiddetli bir oksitlenmeye uğrar ve mezoksalik asit verir; oksijenli su ve brom etkisiyle de, «gliseroz» adı verilen bir gliserik aldehit ve dihidroksiaseton karışımı verir. Gliseroz, früktoz’a dönüşebildiği için şekerlerin sentezinde büyük bir önem taşır.
Gliserin çeşitli ayıraçların etkisiyle etilenik bileşikler verebilir. Sodyum bisülfatla ısıtılınca, akrolein meydana getirir; formik asit ve susuz oksalik asit etkisiyle alilik alkol, iyot ve fosfor etkisiyle de alil iyodür verir.
Gliserin, nitrogliserin yapımında büyük ölçüde kullanılır: Eczacılıkta da yararlanılır. (Bk. Eczc.) Matbaa mürekkeplerinin bileşimine girer.
Ftalik anhidritle ısıtılınca, «gliptal» adı verilen reçineleri meydana getirir.
— Eczc. Gliserin, az ölçüde antiseptik ve yumuşatıcıdır; bu yüzden fitiller, ovüller (ve kıvamlı olmasından yararlanarak) boğaz ilâçları gibi birçok preparatlarda kullanılır. Hafifçe tatlı öldüğü için şeker hastalarıyle ilgili preparatlarda şekerli, sıvı yerine kullanılır. Ayrıca, nem kapma özelliği gösterdiği için deri çatlaklarında kullanılan birçok merhemin bileşimine katılır.
— Sanay. Ham gliserin, yağların hidrolizinde oluşan sulu çözeltilerden meydana gelir ve buharlaştırılarak gliserin oranı yüzde 80’e yükseltilir. Gliserinin en bol üretildiği alan sabun sanayiidir« en iyi nitelikte gliserin ise mum yapımından elde edilir. Yağların enzimler etkisiyle bölünmesinden elde edilen gliserinde çok miktarda yabancı madde bulunur.

Yorum yazın