Biyolojide Sporlar

Biyolojide Sporlar
Sporlar çiçeksiz bitkilerin üreme organıdır. Mantarların alt kısmı pembe olur. Bu pembe kısımlar düz tabakalar halindedir ve üzerinde bir tekerleği anımsatacak şekilde dizilmiş solungaçlar bulunur.
Mantarların baş kısmı gövdesinden ayrılıp solungaçları aşağıya gelecek şekilde bir kâğıt üzerine konulup, birkaç gün süreyle serince bir yerde korunursa kâğıt üzerine solungaçların izleri siyah renkte çıkar.
İzler çok ince tanecikli siyah bir tozdan oluşmuştur. Bu toz solungaçlar tarafından yapılmaktadır. Bu tozun her bir küçük taneciğine spor adı verilir. Koşullar uygun olduğunda her bir spor tanesi yeni bir mantar oluşturabilir. Mantarlar sporlar aracılığı ile çoğalır.
Kırsal alanlarda yaşayanlar çeşitli spor örnekleri bulabilir. Kuytu ve nemli yerlerde yetişen eğrelti-otlarının yapraklarının alt yüzeylerinde küçük kahverengi kümeler görülür Bu kümeler sporları oluşturan organlardır. Sporlar oluştuktan sonra bu organ açılır ve içindeki sporlar toprağa serpilir, böylece yeni eğreltiotiarı yetişmeye başlar. Sporları, bayatlayan yiyecekler üzerinde oluşan mantarlarda da görmek mümkündür. Çürümekte olan bir portakal üzerinde genellikle yeşil renkte bir küflenme başlar. Bu küfe üflenirse yeşil bir toz oluştuğu görülür. Bu sporlar bir başka yiyecek üzerine düşerse yeni bir küflenme başlar. Bazı bitkilerin tohumlarla çoğalmasına karşılık bazı bitkilerin neden sporlarla çoğaldığı düşünülebilir. Sporlarla tohumlar arasında önemli bir fark vardır. Tohumların meydana gelmesi eşeysel üremede olur. Bu çeşit üremede hem dişi, hem de erkek hücreler bulunur. Tohumlar erkek ve dişi hücrelerin birleşmesi ile meydana gelir. Ancak sporlar eşeysiz üremede görülürler. Eşeysiz sözcüğü cinsiyetsiz anlamına gelir. Sporları meydana getirmek için dişi ve erkek hücreler birleşmez. Sporlar bitkilerin belirli organlarında yapılır. Bu organlarda tek bir hücre devamlı olarak bölünmelere uğrar ve çok sayıda spor oluşur.
Sporların çok küçük olmasına karşılık tohumlar çok büyük olabilirler. Genellikle sporlar tek bir hücre içerirler. Tohumlardan farklı olarak sporlarda gelişen bir bitki (embriyo) ya da besin deposu bulunmaz. Ancak koşullar yeterli olduğunda sporlar da tohumlar gibi büyüme göstererek yetişkin bitkiler meydana getirirler.
Bütün bitkiler spor oluşturmaz. Sporla üreme basit bitkilerde görülür. Deniz yosunları, mantarlar, yeşil otlar ve eğreltiotları sporlarla çoğalan bitkilerdir. Bu bitkilerden bazıları aynı zamanda eşeysel üreme de gösterirler. Ancak çiçekli bitkiler genellikle eşeysel olarak ürerler ve sporları yoktur.
Bakteriler ise gözle görülemeyen küçük organizmalardır. Bir kısmı spor adı verilen bir dinlenme devresi geçirir.

Yorum yazın