Bitkilerde solunum

Bitkilerde solunum

Karbon devridaimi, diğer olaylar arasında, hayvanlarla bitkilerin solunumunu da ihtiva eder; çünkü canlıların solunumu klorofil özümleme siyle soğurulan karbon dioksidin bir kısmını atmosfere geri verir. Bütün hayvanlarda solunum aynı özellikleri taşıdığı halde bitkilerde solunumun belli başlı Uç şekli görülür:

1. doğrudan doğruya solunum, oksijen soğurmak ve karbon dioksit çıkarmak şeklinde olur. Soğurma ve çıkarma doğrudan doğruya atmosferde veya suda erimiş havada gerçekleşir. Her şey sanki gerçek bir yanma varmış gibi cereyan eder. Bitkilerin çoğunda ve asetik (alkol oksitlenmesi), azotlu ve nitrik (amonyak oksitlenmesi) mayalanma gibi bazı mayalanmalarda görülen solunum bu tarzdadır;

2. dolaylı veya gizli solunum, bir organizmanın oksijeni havada değil, çürümekte olan ve bu sırada karbon dioksit çıkaran veya çıkarmayan bir maddeden almasıdır. Alkol mayalanmaları (glikoz ayrışması), bütirik ve formenik mayalanmalar (karbonhidratların ayrışması), azotsuzlaşma mayalanmaları (nitratların ayrışması) bu çeşit solunuma girer;

3. ikame solunum, oksijen işe karışmadan bir maddenin parçalanması ve solunumda olduğu gibi enerjinin açığa çıkması şeklinde gerçekleşir. Amonyaktı mayalanmalar (ürenin ayrışması) ve laktik mayalanmalar (glikozun ayrışması) bu çeşit solunuma girer.

 

Bitkilerde solunum

Birinci tarz solunuma «hava ile solunum» diğer ikisine ise, havasız gerçekleştiği için «havasız solunum» da denir. Canlı varlıkların çoğunluğu hava ile solunur. Yalnız bazı bakteriler havasız yaşar, hattâ bunlar serbest oksijenle temas edince ölür. Bununla beraber hava ile yaşayan canlılar da, başka bir hidrojen alıcısı sağlanırsa uzun süre oksijensiz yaşayabilir (msl. metilen mavisi eriyiğine konan midye).

Solunum olayıyle klorofil özümlemesi birbirinin tersi gibidir. Fakat gerçekte, boğulma tehlikesi olduğu için solunum hiç bir zaman durmaz, klorofil özümlemesi ise sadece gündüzleri olur ve bu olaya güneş ışığı katılır; özümleme çok yoğun olduğu için de solunum fark edilmez.

Solunumun şiddeti, bir bitkinin, belirli bir süre içinde soğurduğu oksijenin veya çıkardığı karbon dioksidin hacmiyle ölçülür. Sıcaklığa ve bitkideki su oranına göre bu miktar değişir (içinde çok az su bulunan organlarda [tohum] solunum çok zayıftır, su miktarıyle orantılı olarak bir dereceye kadar artar, fakat belli sınırı aşamaz). I-şık, oksijen ve anestezikler solunumun şiddeti üstünde etki gösterir. Aynca, genç dokularda, çimlenmekte olan bitkilerde ve çiçeklenme devresinde solunum daha şiddetlidir.

Etiketler: ,

Yorum yazın