Alyuvarlar Nedir

Alyuvarlar Nedir – Alyuvarlar Hakkında Bilgiler
Kanın bileşiminde bulunan, “hemoglobin”i taşıyan cisimciklerdir. Alyuvarların görevi akciğerlerden aldıkları oksijeni hücrelere iletmektir. Alyuvarlar taşıdıkları hemoglobinin çokluğu oranında vücuda yararlı olurlar.

Bir milimetreküp kanda 4-5 milyon alyuvar bulunur. Bunların taşıdığı oksijen miktarı, kanın hemoglobin olmadan alabileceği oksijen miktarının 50 katıdır. Sıcakkanlı hayvanların dokularında meydana gelen büyük oksitlenme, ancak hemoglobin sayesinde gerçekleşebilir.

Alyuvarların % 60’ı su, % 40’ı da katı maddelerden oluşmuştur. Katı maddelerin çoğunu hemoglobin teşkil eder. Akciğerlerde havanın oksijenini alan hemoglobin, oksijeni “oksihemoglobin”e dönüştürerek, hücrelere iletir. Oksihemoglobin açık kırmızı renktedir. Oksijenini kaybettikçe rengi de koyulaşır. Bu arada hücrelerde meydana gelen karbondioksit de kana karışır.

Hayvanlarda alyuvarların sayısı değişiktir. Sıcak-kanlı hayvanlarda daha çok, soğukkanlılarda daha azdır. Keçi kanında, her milimetreküpte 9 – 10, koyun kanında 13-14, kuşlarda 1-4 milyon alyuvar vardır. Buna karşılık balıklarda bu miktar ancak 250 bin, kurbağalarda da 500 bin kadardır.

Alyuvarlarda bulunan aglütinojen (aggluti-nogen) adındaki madde, kan gruplarını tespit etmekte çok işimize yarar (Bk. Kan). Birbirine uymayan kanlarla serumlar karıştırılırsa, bu madde kümeleşir; kan tortulu bir görünüş alır. Kan grubu belli, denenmiş serumla alıcı kanı karıştırılınca bu çökme olursa, iki kanın birbiriyle bağdaşamayacağı anlaşılır.

Alyuvarlar, aşırı çalışma, heyecan, sarsıntı gibi çeşitli nedenlerle aşırı derecede artarlar. Böyle durumlarda, 1 mm.3,teki alyuvarların sayısı 5 milyona kadar bile çıkabilir. Alyuvarların sayıca artması, taşıdıkları oksijen miktarının azalmasına yol açar; kan yapışkan bir hal alır; hastanın ellerinde, yüzünde morarmalar meydana gelir. Deniz yüzeyinden çok yüksek yerlere çıkınca da, kandaki alyuvar sayısı geçici olarak artar; mm.3′ te 8-10 milyona kadar çıkabilir.

Alyuvarları azaltan hastalıklara, genel olarak “anemi” denir. Kimi anemiler, deniz yüzeyinden çok yüksek yerlere çıkmakla önlenebilir. Ancak, her anemiye yüksek yerlere çıkmak iyi gelmez.

Alyuvarlar, kanser, verem, ateşli hastalıklarda, hastalığın önceden anlaşılmasına yardımcı olur. Bunu anlamak için yapılan teste “sedimantasyon” ya da “kan çökmesi” denir (Bk. Sedimantasyon).

Yorum yazın