YAKUP KADRi KARAOSMANOĞLU’NUN HAYATI VE EDEBi KİŞİLİĞİ

Yirminci yüzyil edebiyatinin büyük romancisi 27 Mart 1889’da Kahire’de dogdu. Manisa’nin taninmis bir ailesi olan Karaosmanogullari’ndan Abdülkadir Bey’in ogludur. Ortaokul ikinci sinifina kadar Manisa’da okudu. 1903’de Izmir Idadisi’ne (Lisesi’ne) girdi. Sonra ailesiyle birlikte gittigi Misir’da, Fransiz koleji’ne devam etti (1906-1908). Istanbul’a gelerek Fecr-i Ati topluluguna katildi (1909). Bir yandan gazete ve dergilere makale ve hikayeler yaziyor, öte yandan edebiyat ve felsefe ögretmenligi yapiyordu (1910-1917). Kurtulus Savasi yillarinda Anadolu’ya geçti. Sakarya’yi, Bati Cephesi’ni dolasti. Zafer sonu Mardin ve Manisa’dan birkaç kere milletvekili seçildi. Aylik fikir dergisi “Kadro’yu” çikardi (1932-1934). Sirasiyla Tiran, Prag, Lahey, Bern elçiliklerinde bulundu (1934-1942). Emekliye ayrildiktan sonra, verimli bir yazi hayatina atildi. Ulus gazetesi basyazari, Kurucu Meclis üyesi oldu. Manisa milletvekilligi yapti (1961-1965). Anadolu Ajansi Yönetim Kurulu Baskanligi (1965-1974) görevinin yanisira yazarligini sürdürürken Ankara’da öldü (13 Aralik 1974). Istanbul’da Besiktas’taki Yahya Efendi mezarliginda annesinin yaninda topraga verildi.
Yakup Kadri Karaosmanoglu eserlerinde Türk toplumunun Tanzimat’tan Atatürk Türkiyesi dönemlerindeki yasantisini iyi sekilde yansitan, hikaye, makale ve roman yazarimizdir. Anlatiminda kendine özgü bir sanatçi olarak taninmistir. Romanlarinda birbirini tamamliyan bireysel ve toplumsal hayat zinciri tasvir edilir. Yapitlarinda çogunlukla, içinde yasadigi toplumun sorunlari üstünde düsünür. Anadolucu, Atatürkçü, Devletçi, Laik bir görüs içerisindedir. Romanlarindaki tiplerin çogu, iç dünyalari zengin, kötümser, düzensizlik kurbani, törelere, geleneklere bagli kisilerdir. Çözümlemeci, tasvirci, fikir ve tezci yönleri derhal dikkati çeker. Servet-i Fûnûn etkisiyle agirlasan ilk dili, ulusal edebiyat akimini benimsedikten sonra berraklasir. Siir, deneme, makale, ani, monografi, hikaye, tiyatro ve roman türlerinde yazmistir.
(1) Yakup Kadri’nin sanat anlayisinda iki dönem vardir. Birinci dönemde, yazar “Edebiyat-i Cedide “den “Fecr-i Ati”ye geçen “Sanat,sanat içindir” ilkesini benimsemistir. Ikinci dönemde (1916’dan sonra), toplumsal olaylarin etkisiyle, topluma yönelmis, “Sanat, toplumun malidir” görüsüne ulasmistir. Bu dönemde yazdigi hikayelerinde, çogunlukla, Balkan Savasi, Birinci Dünya Savasi ve Kurtulus Savasi ile ilgili gözlemlerinden yararlanmistir.(1)
Romanlari: Kiralik Konak, Nur Baba (1922), Hüküm Gecesi (1927), Sodom ve Gomore (1928), Yaban (1932), Ankara (1934), Bir Sürgün (1937), Panorama (1954) Hikayeleri: Bir Serencam (1913), Rahmet (1922), Milli Savas Hikayeleri (1947) Çesitli Makaleleri: Izmir’den Bursa’ya, Kadinlik ve Kadinlarimiz, Seçme Yazilar ve Ergenekon.
Oyunlari: Nirvana, Veda, Saganak ve Magara’dir.
Mensur Siirleri: Erenlerin Bagindan ve Okun Ucundan’dir.
(1) Cevdet Kudret, Türk edebiyatinda hikaye ve roman s,103

Yorum yazın