Vedat Tek Kimdir

Vedat Tek Kimdir , Mimar Vedat Tek Kimdir

Vedat Tek (d. 1873 – ö. 1942, İstanbul), I. Ulusal Mimarlık akımının önde gelen temsilcilerinden biri olmuş Türk mimar.

Mekteb-i Sultani’nin (bugün Galatasaray Lisesi) ikinci sınıfından ayrılarak Paris’e gitti (1888). Burada Monge Okulu’nu bitirdikten sonra Julian Akademisi’nde resim eğitimi gördü ve bir başka okulda mühendislik derslerini izledi. Ardından Paris Güzel Sanatlar Yüksekokulu’nda mimarlık okudu. Yabancı uyruklu olması nedeniyle okulun Roma Ödülü bursu için her yıl açtığı yarışmaya Fransa cumhurbaşkanından alınan özel bir izinle katıldı; hazırladığı çalışma nedeniyle Légion d’honneur nişanıyla ödüllendirildi.

1897’de İstanbul’a döndükten sonra 1899’da İstanbul Şehremaneti (Belediyesi) mimarlığına atandı ve Heyet-i Fenniye müdürlüğünde bulundu. 1900’de Sanayi-i Nefise Mektebi’nde (sonradan Güzel Sanatlar Akademisi, bugün Mimar Sinan Üniversitesi) ilk Türk öğretim üyesi olarak mimarlık tarihi dersleri vermeye başladı. 1905’te Posta ve Telgraf Nezareti mimarlığına, 1908’de ise başmimarlığa getirildi. Bu görevi sırasında I. Ulusal Mimarlık akımının biçimsel ve kuramsal temelini oluşturan yapılar tasarladı. Osmanlı-Türk mimarlığının kemer, kubbe, saçak ve çini duvar kaplaması gibi öğelerini kullandığı bu yapılar arasında İstanbul’daki Defter-i Hakani (1908; sonradan Tapu ve Kadastro Müdürlüğü, Sultanahmet) ve Büyük Postane Bina-sı’yla (1909) Haydarpaşa ve Moda vapur iskeleleri sayılabilir.

I. Dünya Savaşı sırasında üç yıl Harbiye Nezareti başmimarlığı yapan Vedat Tek, Cumhuriyet’in ilanından sonra Ankara’ya giderek Gazi Köşkü (1924; bugün Gazi Müzesi), Halk Fırkası Kulübü (bitmesi 1924; sonradan ikinci TBMM Binası) ve Kemaleddin Bey tarafından bitirilen Vakıf Oteli (1924-27; sonradan Ankara Palas, bugün Dışişleri Bakanlığı Yabancı Konuklar Evi) gibi önemli yapılar gerçekleştirdi. 1925’te İstanbul’a döndü ve Sanayi-i Nefise Mektebi’nin mimarlık bölümü yöneticiliğine Ernst Egli’nin getirildiği 1930’a değin bu okuldaki görevini sürdürdü. Bir yandan da Yüksek Mühendis Mektebi’nde (bugün İstanbul Teknik Üniversitesi) öğretim üyeliği yaptı. Zaman zaman güncel mimarlık ve kent tasarımı konularında yazılar yazdı. Vedat Tek’in başka önemli yapıları arasında Kastamonu Hükümet Konağı, İstanbul Nişantaşı’ndaki kendi apartmanı, Sirkeci’ deki Mesadet ve Liman hanları, Karaköy’ deki Sabitbey, Muradiye ve Tahir hanları, Fatih’teki Tayyare Şehitleri Anıtı, Göztepe’deki Cemil Topuzlu, Kuruçeşme’deki Enver Bey köşkleri, Bostancı’daki Leyla Hanım, Yeşilköy’deki Halit Ziya Uşaklıgil, Yeniköy’deki Halit Bey villaları ve Çem-berlitaş’taki Halit Bey Apartmanı (1934) sayılabilir.

Yorum yazın