Üçüncü Napolyon

NAPOLÉON MI veya NAPOLYON III – Üçüncü Napolyon

(Paris 1808-Chis;lehurst, Kent 1873), Fransa imparatoru (1852-1870). Hortense de Beau-harnais ile Hollanda kralı Louis Bonaparte’in üçüncü oğlu olan Charles Louis Napoléon, 1815’te Fransa’dan kaçmak zorunda kaldı ve annesiyle birlikte Konstanz gölünün güney kıyısında Arenenberg şatosuna yerleşti. İtalyan carbonari hareketini benimsedi, Orta İtalya’da çıkan ayaklanmaya katıldı (1831). Reichstadt dükünün ö-lümünden sonra (1832), babası ile amcalarının hiç bir harekete geçmemeleri karşısında, kendini Bonaparte hanedanının gerçek vârisi saydı. Strasbourg garnizonunu ayaklandırmağa kalkması (30 ekim 1836), Amerika’ya sürgün edilmesine yol açtı, ölmek üzere olanı annesini görmek için geri döndü, onun ölümünden sonra (1837), Fransa’nın müdahalesi üzerine İsviçre’yi terket-mek zorunda kaldı (1838) ve Londra’ya yerleşti. Buradan, Boulogne üzerine yeni bir baskın yapmağa kalkıştı (6 ağustos 1840). Bu defa müebbet hapse mahkûm edilerek Ham kalesine kapatıldı. Hapishanede P-Extinction du Paupérisme (Yoksulluğun Ortadan Kaldırılması) adlı bir kitap yazdı. Sonra 25 mayıs 1846’da İngiltere’ye kaçtı, 1848 Devriminde Fransa’ya döndü. Kurucu meclise üye seçildi. 10 Aralıkta, «Napolyon efsanesi»ne bağlı olan halkın desteği ve burjuvazinin «kızıl tehlike» karşısında duyduğu korku sayesinde, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bütün rakiplerini çok geride bıraktı. Mazzinl yönetimindeki Roma cumhuriyetinin ortadan kaldırılmasına ve papanın haklarının iadesine çalıştı (Oudinot’nun Roma seferi, 1848); 2 aralık 1851 tarihli hükümet darbesi, ardından cumhuriyetçilere karşı girişilen baskı hareketi ve kendi lehine sonuçlanan 21-22 aralık plebisitleri konsüllük rejiminin kurulmasına yol açtı ve yeni bir plebisitten sonra (21 kasım

1852), başkan prens, Napoléon III unvanıy-le, 2 aralık 1852’de Fransa imparatoru i-lân edildi. 1853’te Eugenia de Montijo ile evlendi ve ondan bir çocuğu oldu: Eugène Louis Napoléon (1856). Napoléon III, 1852-1859 arasında bir diktatörlük (başkıcı imparatorluk) ku rdu: memurlara zorla bağlılık yemini ettirdi, basını sıkı bir kontrol altına aldı, genel güvenlik kanununu çıkardı (1858). Saint-Simon’culuğun etkisinde İktisadî kalkınmayı destekledi (büyük bayındırlık siyaseti, Haussmann’ın teklifi ve Napoléon IIl’ün isteği ile Paris’in onarımı). 1815 Antlaşmalarının utancını silecek olan milliyet ve sömürgecilik ilkeleri adına verilen barışçı vaatler çabucak unutuldu: Kırım savaşı (1854-1856), Fransa’yı Avrupa’nın hakemi durumuna getirmiş gibiydi; imparator da, eski rejimin geleneklerine bağlı kalarak düzeni korumakla birlikte, devrimci ilkelere göre (milletlerin kendi kaderlerini tayin hakkı) Avrupa’da reformlar yapmayı düşünüyordu. Napoléon III, 1858’de Cavour ile anlaşarak İtalya savaşını başlattı (1859), Nice ve Savoia’nm Fransa’ya bırakılmasını sağladı (1860). İtalya siyaseti dolayısıyle katoliklerin bir kısmının desteğini kaybeden, serbest-mübadele siyaseti yüzünden de çoğu sanayicilerin düşmanlığını üstüne çeken Napoléon III, sınırlı bir parlamento rejimine müsaade etmeden önce (Emile Olivier hükümetinin kurulması, 23 ocak 1870), işçi kitlesini kendisine bağlamak için (grev hakkının verilmesi, 1864), rejimi daha liberal bir hale getirdi. Fakat imparatorun tavizleri (devrimci sosyalizmin yeniden doğması, 1. Enternasyonal’in kurulması, Aubin, La Ricamarie [1869], Creu-sot grevleri [1870]) muhalefeti kuvvetlendirdi. öte yandan, kamuoyunun isteklerine uymak için silâhlı çatışmalara girmek istememesi, dış siyasette sayısız başarısızlıklar doğurdu. Meksika seferinin (1862 -1867) başarısızlığı, Prusya’nın Avusturya’ya karşı hareketlerinde serbest bırakılması (Biarritz buluşması, 4-12 eylül 1865), Avusturya’nın Sadova’da bozguna uğraması (? temmuz 1866), Roma meselesinin nazik bir safhaya girmesi (Mentana 1867) dış siyasette çöküntü yarattı. Prusya’nın tehdidi kesin bir hal alınca, Napoléon III, 1870 Fran-sız-Alman savaşını önliyemedi ve sonunda Sedan’da teslim olmak zorunda kaldı (2 eylül 1870). PrusyalIlar tarafmdan esir edilerek Wilhemshôhe şatosuna (Kassel yakınlarında) hapsedildiği sırada, Paris onun iktidardan düştüğünü ilân ediyordu (4 eylül). Barış imzalandıktan sonra, İngiltere’de Chis-lehursat’a (Kent) çekildi. Fakat bir böbrek ameliyatı sonunda öldü. (L)

Yorum yazın