Tutuş Kimdir

Tutuş Kimdir

Tutuş (d. 1062 – ö. 26 Şubat 1095, Isfahan), Büyük Selçuklu emiri. Büyük Selçukluların bir kolu olan Suriye Selçuklularının(*) kurucusudur.

Büyük Selçuklu hükümdarlarından Alp Arslan’ın oğlu, Melikşah’ın kardeşiydi. Melikşah tarafından Suriye’ye gönderildi ve Büyük Selçuklu fetihlerini Magrip’e kadar yaymakla görevlendirdi (1077/78). Suriye’ de Dımaşk’ı (Şam) kuşatmış olan Fatımilere karşı çarpışan Büyük Selçuklu emiri Atsız’a yardım etti. Fatımilerin Mısır’a dönmesinden sonra Atsız’ı boğdurarak Dımaşk’a (Şam) egemen oldu. Melikşah tarafından Suriye melikliğine atandıktan bir süre sonra Tacüddevle unvanını alarak bağımsızlığını ilan etti (1078). Halep’i birkaç kez kuşattıy-sa da sonunda Dımaşk’a çekilmek zorunda kaldı. 1083’te Baalbek’i Fatımilerden aldı. 1086’da Halep emiri İbnü’l-Hutayti’nin çağasına uyarak, kenti kuşatmış olan Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Süleymanşah’ın üzerine yürüdü ve Ayn Seylem’deki savaşta onu ağır bir yenilgiye uğrattı. Halep’i kendisine teslim edeceğini vaat eden İbnü’l-Hutayti sözünde durmayınca kenti kuşattı, ama ele geçiremedi. Melikşah’tan da destek almasına karşın Suriye ve Filistin’in kıyı kentlerini işgal eden Fatımilere karşı koyamadı.

Melikşah’ın ölümünden (1092) sonra Büyük Selçuklu tahtını elde etmek için harekete geçen Tutuş, kısa sürede Irak’a da egemen olarak adına hutbe okuttu. Ama Melikşah’ın oğlu Berkyaruk karşısında etkili olamadı ve Dımaşk’a dönmek zorunda kaldı. Berkyaruk da Bağdat’a girerek adına hutbe okuttu. Tutuş 1093’ten sonra Suriye’ nin kuzeyindeki Harran, Urfa ve Diyarbakır gibi önemli merkezleri aldı ve Azerbaycan’a girdi. Ardından Berkyaruk’u bozguna uğrattı. Bu olaydan sonra Abbasi halifesi de Bağdat’ta Tutuş adına hutbe okutmaya başladı. Tutuş, Büyük Selçuklu başkenti İsfahan’ı ele geçirmek için çıktığı sefer sırasında, Rey yakınlarında Berkyaruk’a yenildi ve öldürüldü.

Yorum yazın