Thomas Müntzer kimdir

MÜNZER (MÜNTZER veya MUNCERUS) [Thomas], alman reformcusu (Stolberg, Harz 1498 ? – Mühlhausen, Thüringen 1525). Aziz Augustinus tarikatına girdi; Leipzig ve Frankfurt-an-der-Oder’de köklü bir hümanist kültür ve anlayışıyle yetişti, llâhiyat öğretmeni oldu; özellikle ortaçağ mistiğinin ve kilise babalarının etkisi altında kaldı. 1519’da Luther ile tanıştı ve Zwickau’da vaiz oldu. Orada Nicolas Stoch’tan ve «Zwickau din uluları»ndan etkilendi; bunlar Luther’in düşüncesini aşıyor, Incil’deki vahyin yerine «içe doğan Tanrı ilhamı»nı koyuyorlardı. 1521’de sürgün edilen Mün-zer, Karlstadt yakınındaki Wittenberg’e, sonra da Prag’a (1523) gitti; Alstedt’te tasvirlere inanmayan ve ruhban sınıfına bağlı olmayan bir topluluğun papazı oldu. Burada Deutsche Messen’i (Alman Kilise Âyinleri) ile, Luther’den önce, ilk alman litürjisinin temelini attı. «Tanrısal İrade birliği»ni kurarak, inancını bütün Thürin-gen’e yaymağa çalıştı. İsa’nın manevî iktidarına bağlı halkı zorbaların zulmünden kurtaracak olan teokratik bir düzen kurmak, böylece hem sosyal alanda, hem de din alanında reform yapmak istiyordu. Münzer, Allstedt’ten sürülünce (1524), Mühl-hausen’a gitti (ağustos 1524) ve anabatist topluluğun rahibi oldu. Heinrich Pfeiffer ile bir «köylü» ayaklanmasını yönetti ve 1525’te halka dayanan bir çeşit teokratik yönetim kurdu. Köylü ordusunun kumandanı olarak Frankenhausen’da prensler tarafından yenilgiye uğratıldı (15 mayıs 1525) ve hemen idam edildi. Münzer, Luther’in başlıca hasımlarından biriydi. Düşüncesinde aynı zamanda hıristiyan ve komünist toplum görüşünün belirtilerini bulmak mümkündür. (L)

Yorum yazın