Taha Hüseyin Kimdir

Taha Hüseyin Kimdir

Taha Hüseyin (d. 14 Kasım 1889, Magage -ö. 28 Ekim 1973, Kahire, Mısır), Mısır edebiyatında modernist akımın önde gelen temsilcilerinden. Roman, öykü, eleştiri, toplumsal ve siyasal konular üzerine deneme gibi çok çeşitli türlerde yazmıştır. Ülkesi dışında daha çok otobiyografisi el-Eyyam (1929-32, 2 bölüm; Günler) ile tanınır. Yapıt, modern Arap edebiyatının Batı’da tanınan ilk ürünüdür.

Orta halli bir ailenin oğluydu; iki yaşındayken geçirdiği bir hastalık sonucu kör oldu. 1902’de Mısır’ın önde gelen dinsel yükseköğretim merkezlerinden, Kahire’de-ki el-Ezher’e gönderildi. Ama kısa sürede okulun tutucu yöneticileriyle arası açıldı. 1908’de, yeni açılan ve dindışı eğitim veren Kahire Üniversitesine girdi; 1914’te bu üniversitede doktorasını tamamlayan ilk

öğrenci oldu. Daha sonra öğrenimini Sor-bonne’da sürdürdü ve bu sayede Batı kültürünü yakından tanıma olanağım buldu. Fransa’dan döndükten sonra Kahire Üni-versitesi’nde Arap edebiyatı dersleri vermeye başladı. Ama tutucuların tepkisini çektiği için, üniversitedeki yaşamı sorunlu geçti. Fi’ş-Şiri’l-Cahili (1926; İslam Öncesi Şiir) adlı yapıtında modern eleştirel yöntemleri uygulaması, onu sert tartışmalara sürükledi. Bu kitabında, İslamiyetten önce yazıldığı sanılan şiirlerin birçoğunun Kuran’ı doğrulamak amacıyla sonradan Müslümanlar tarafından uydurulduğunu öne sürüyordu. Bu görüşleri nedeniyle dinsizlikle suçlandı. Müstakbelü’s-Sekafe fi Mısr (1938; Mısır’da Kültürün Geleceği) adlı yapıtında Mısır’ın İtalya, Fransa ve Yunanistan’ı da kapsayan Akdeniz uygarlığının bir parçası olduğunu ve çağdaş Avrupa kültürünün özümsenmesi gerektiğini savundu.

Taha Hüseyin, krallığın yıkılmasından önceki son Vafd Partisi hükümetinde eğitim bakanlığını (1950-52) üstlendi; devlet okullarını yaygınlaştırdı ve eğitimin ücretsiz olmasını sağladı. Sonraki edebi yapıtlarında yoksulların sorunlarına eğildi ve devlet reformlarının gerekliliğini savundu. Anı kitabı Müzekkirat (1967) yayımlandığında 78 yaşındaydı.

Yorum yazın