Sultan Galiyev Kimdir

Sultan Galiyev Kimdir

Sultan Galiev (d. 1880, Krimsakali, Sterli-tamak [bugün Başkırt ÖSSC’de] – ö. 1940?), Tatar düşün ve siyaset adamı. Rusya Müslümanlarını federatif bir sosyalist devlet içinde birleştirmeye yönelik çalışmalarıyla tanınır.

İlköğrenimini köyünde yaptıktan sonra Kazan’daki Yüksek Öğretmen Okulu’nu bitirdi. Sosyalist düşüncelerle Kazan’daki öğrencilik yıllarında tanıştı. Bir süre Ufa’da kütüphane memurluğu yaptıktan sonra gazeteciliğe başladı. 1905 Devrimi’nden sonra Rusça Ufimski Vestnik ve Tatarca Tormuş gazetelerinde çalıştı. Daha sonra Moskova’ da çıkan Musulmanskaya Gazeta’da yazdı (1910), Mir İslama adlı bilimsel derginin yazarları arasına katıldı. I. Dünya Savaşı (1914-18) sırasında Bakû’da öğretmenlik yaparken milliyetçi-sosyalist görüşleri benimsedi. Şubat 1917’de kurulan Kerenski hükümetini destekleyen Bütün Rusya Müslüman Hareketi’nin sol kanadında yer aldı. Aynı yılın sonunda Bolşeviklere katıldı. 1917 Sovyet Devrimi’nden sonra hızla yükseldi ve Milliyetler Komiseri Stalin’in yardımcısı oldu (1918).

Sultan Galiev’in temel amacı Müslüman Bolşevik Partisi’ni oluşturmak ve Rusya Müslümanlarını federatif bir devlet yapısı içinde birleştirmekti. Bunun için İslamcı ve Türkçü kesimlerle de işbirliği yapabileceğini düşünüyor, zaman zaman kendisi de bu tür eğilimlere yöneliyordu. Bu düşünceleri 1920’de Bakû’da toplanan I. Doğu Halkları Kurultayı’nda büyük bir çoğunlukla kınandı ve reddedildi. Hızla gözden düşmesine karşın 1921’de Moskova’da kurulan Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi’ne öğretmen olarak atandı. Haziran 1922’de Moskova’daki Tatar Koleji başkanlığına getirilerek Tataristan’ın başkentteki resmî temsilcisi oldu.

1921’de uygulanmaya başlayan Yeni Ekonomi Politikası’na (NEP) şiddetle karşı çıkan ve bunu Büyük Rusya şovenizmine dönüş girişimi olarak niteleyen Sultan Galiev, Mayıs 1923’te “burjuva milliyetçisi” olduğu savıyla tutuklanarak yargılandı. Yargılanması sırasında milliyetçi sapma içinde olduğunu kabul ederek özeleştiride bulundu. Partiden atılmakla birlikte gazetecilik yapmasına izin verildi. Daha sonraki yıllarda bir “Sömürgeler Enternasyonali” oluşturmaya çalıştı ve Turan Devleti kurma girişimlerine öncülük etti. Kasım 1928’de yeniden tutuklandı. Moskova’da bir yıl kadar süren yargılama sonunda, zorunlu çalışma cezasına çarptırıldı ve Beyaz Deniz kıyısındaki Solovski çalışma kampına gönderildi. 1939’da cezasını tamamlayarak Kazan’m güneyindeki Kuybışev’e yerleşti. 1940’tan sonra izi kaybolan Sultan Galiev’in nerede ve ne zaman öldüğü bilinmemektedir.

Yorum yazın