Şeyhülislam Yahya Efendi

 Şeyhülislam Yahya efendi kimdir , Şeyhülislam Yahya hayatı ve eserleri hakkında bilgiler.

Türk şairi (İstanbul 1553-ay.y. 1644). Ankaralı Bayramzade şeyhülislâm Zekeriya Efendinin oğlu, önce babasından öğrenim gördü, sonra Abdülcebbarzade Derviş Mehmed Efendinin derslerini dinledi. Medrese öğrenimi yaptı. İlmiye sınıfına geçti. Hacca gitti. Bazı medreselerde müderrislik görevinde bulundu. Sonra Halep, Şam, Mısır, Bursa, Edirne ve İstanbul kadılıklarına getirildi. Anadolu, sonra Rumeli kazaskeri oldu. Şeyhülislâmlığa getirildi. Bu görevde üç defa bulundu ve toplam olarak 18 yıl şeyhülislâmlık yaptı. Başta padişah Murad IV olmak üzere devlet ilerigelenleriyle yakın ilişkiler kurdu, onlardan ilgi ve saygı gördü. Sultan İbrahim zamanında, saraya giren Cinci Hocanın kışkırtmaları yüzünden durumu sarsıldı. Hastalanmasında bu olayın da etkisi olduğunu söyleyenler vardır. Yahya Efendi, Divan edebiyatının geçiş dönemi şairlerindendir. Daha çok gazel türünde başarılı olduğu, akıcı ve yumuşak bir dille şiir yazdığı görülür. Ahmed Paşa, Necati, Baki çizgisi üstünde yürüyen Yahya Efendinin şiiri, bazen fazla duygulu ve derin, bazen sığ fakat açık bir nitelik gösterir. Şiirlerinde İstanbul Türkçesi, konuşma diline yaklaşan bir söyleyiş, anlamla ses uyumunu bağdaştıran ince bir sanat işçiliği göze çarpar. Bir din-adamı olmasına karşılık, şiirlerinde bazen âşıkane, bazen rindane’dir. Din ve tasavvuf kavramları dışında, kendinden önce gelen divan şairlerinin kullandıkları bütün kavramları kullanır, özellikle gazellerinde birçok halk deyiminin yanında atasözleri-ne de yer verir. Yahya Efendinin bir şair olarak divan edebiyatına getirdiği yenilik, dilinde ve açık söyleyişindedir. Rubaî vezniyle yazdığı bir gazeli yenilik sayanlar varsa da, dış biçime dayanan bir tutum, özel bir gelişme ve yenileşme niteliği taşımaz. Bazı gazelleri halk şiirine yakın nitelikler gösterir. Kendinden sonra gelen şairler üstündeki etkisi XIX. yy. sonlarına kadar süren Yahya Efendinin bütün şiirleri bir Divan* da (basımı: 1918) toplandı. Şeyhülislâm Yahya ayrıca, Kemal Paşazadenin Nigâristan*ım Farsçadan Türkçeye çevirdi ve Muhsini Kayserî’nin Feraiz Manzumesi*ni yorumladı. (M)

Yorum yazın