Şeyh Muhammed Abduh

Şeyh Muhammed Abduh , Mısırlı yazar (? 1849- Kahire 1905). Geleneksel medrese öğreniminden sonra bir ara tekke yaşamıyla tasavvuf felsefesine bağlanır gibi olduysa da Arapça yazan İslâm düşünürü Cemalettin Afganî (1838-1897) Mısır’da bulunduğu sırada ona bağlandı (1871 -1879). Gazetecilikle siyasal yaşama katıldı; bu yüzden Mısır’dan sürülünce (1882) Fransa, Tunus, Lübnan’ı (1895) gördü, Suriye’de yaşadı, 1898’de Mısır’a dönünce İslam dünyasında ulusçuluk görüşünü yaymaya çalıştı; mahkeme yargıçlığı yaptı, El Ezher Medresesi’nde görev aldı, 1899’da fetva yetkisiyle ölünceye kadar müftü olarak kaldı. Abduh, dinde gelenekçiyse de bağnazlığı değil ıslahatçılığı temsil eder; Kuran yorumunu bitiremedi: Risaiet ül Tevhideseri ilahiyat üzerine ilginç bir çalışma sayılır, islami-yeti en yüksek mantık dini saydı, fetvaları ıslahatçı, zamanla koşutlukta ilerici sayıldı, birçok öğrenci yetiştirdiği gibi Türk Edebiyatında da Mehmet Akif Ersoy’u etkiledi.

Yorum yazın