Şeyh Galip Kimdir

 Şeyh Galip kimdir , Şeyh Galip hayatı , eserleri , şiirleri ve edebi kişiliği hakkında bilgiler.

Türk şairi (İstanbul 1757 – ay.y. 1799). Babası Mustafa Reşid Efendi, annesi Emine Hatundur. Kuvvetli bir tasavvuf eğitimi içinde yetişen babası Mevlevîliğe ve Melâmiliğe bağ-ı şiirle de uğraşan kültürlü bir kişiydi. Galib’in dedesi Mehmed Efendi de mevlevi tarikatı aydınlarındandı. Galib ilköğrenimini babasından gördü. Hamdi adlı bir bilginden arapça okuduğu ve kendisine Esad mahlasını veren Süleyman Neşet’ten de (öl. 1807) öğrenimi sırasında faydalandığı bilinmektedir. Çok genç yaştayken güçlü bir şair ve geniş kültürlü bir aydın olarak tanındı. İlk şiirlerinde Esad mahlasını kullandı; bu adın başkalarınca da benimsendiğini görerek Galib adını kullanmağa başladı. Her iki mahlası birlikte de kullandığı görüldü. Henüz 24 yaşlarındayken divan sahibi olan şair, 26 yaşlarında türk edebiyatında mesnevî türünün en başarılı örneklerinden biri sayılan Hüsn* ü Aşk adlı eserini tamamladı (1783). Bir yıl sonra, Konya’da Mevlânâ dergâhında çileye girdi, fakat ayrılığına dayanamayan babasının isteği üzerine çilesini tamamlamadan İstanbul’a döndü; Yenikapı mevlevîhanesinde yeniden çileye girdikten sonra hücreye çıktı. Sütlüce’deki evinde 1791’e kadar ilimle ve eser yazmakla uğraştı. Bu tarihte Galata mevlevîhanesi şeyhliğine getirildi. Sekiz yıl kadar süren dergâh şeyhliği sırasında padişah Selim III (1789-1807), Valide Sultan ve padişahın hemşiresi Beyhan Sultanın yakınları arasında yer aldı. Bunun sonucu olarak Selim III ve Valide Sultan da harap bir durumda olan dergâhı ve Kasımpaşa mevlevî-hanesini tamir ettirdi; mezarı, Galata mev-levihanesi avlusundaki türbededir.

Şeyh Galib’in Divan’ı ve Hüsn ü Aşk’ın-dan başka Şerh-i Cezire-i Mesnevt’si (Ce-zire-i Mesnevî adlı Eserin Açıklaması) ile Er – Risalet – Behiyye fî Tarikat – il -Mevleviye (Mevlevî Tarikatı Hakkında Güzel Kitapçık) adlı eserleri vardır. Galib’in Dıvürt’ınm İstanbul kütüphanelerinde 18 nüshası olduğu bilinmektedir. Üniversite kütüphanesindeki 5531 numaralı el-yazmasının, yazılma, tezhip ve ciltlenmesine Selim IlI’ün 3 000 altın harcadığı söylenir. Şeyh Galib’in Divan’mm tek basımı Hüsn ü Aşk ile birlikte, tâlik yazı ile ve taşbasması olarak Mısır’da yapıldı (1836). Divan’daki kaside ve gazellerinde hayalinin inceliği, dil ve anlatımının yeniliği, heyecan ve duygularının içtenliği dikkati çeker. Hüsn* ü Aşk adlı mesnevîsi, Galib’in büyük ününü kazandığı eseridir.
Şerh-i Cezire-i Mesnevî, Yusuf Sine-çâk’ın (öl. 1546), Cezire-i Mesnevî’sinin açıklamasıdır. Er-Risalet-ül-Behiye fi Tarikat-il Mevleviye, Köseç Ahmed Dedenin Es-Soh-bet-üs-Sâfiye (Temiz Kişilerin Söyleşmesi) adlı arapça risalesine, yine arapça olarak yapılmış bir açıklamadır. Bunlardan başka Galib’in mevlevî şairleri hakkında bir tezkiresi olduğu söylenirse de, bu eser dervişlerinden Esrar Dede’ye (öl. 1797) vererek düzene sokulmasını ve tamamlanmasını istediği bir müsveddedir. Esrar Dede, Şeyh Galib’in Tezkire-i Şuarâ-i Mevleviye’-sinin bir taslağı olan ve bazı mevlevî şairlerinden seçme şiirleri toplayan, bir kısmının şairleri hakkında bilgi veren müsveddeyi tamamlayıp düzenleyerek Tezkire-i Şuara-yı Mevleviye’yi (Mevlevî Şairlerinin Biyografileri) meydana getirdi.

Şeyh Galib, sebk-i hindî (hind üslûbu) adı verilen ince ve uzak çağrışımlara dayalı anlatım yolunun en başarılı örneğini vermiştir. Hayalinin zenginliği, üslûbunun inceliği, duygularının içtenliği ve sembollerinin özelliği bakımından klasik türk e-debiyatının son büyük temsilcisidir. (-> Bibliyo.)

Yorum yazın