Şerif Muhittin Targan Hayatı ve Eserleri

Şerif Muhittin Targan Hayatı ve Eserleri

Şerif Muhittin Targan (d. 21 Ocak 1892, İstanbul – ö. 13 Eylül 1967, İstanbul), ud ve viyolonsel virtüözü, besteci. Tamburi Cemil Bey’in etkileri sezilen sazsemaileri ve yüksek bir teknik gerektiren ut parçaları ile tanınmıştır.

Meşrutiyet Döneminde nazır olan Ali Haydar Paşa’nın oğluydu. Özel öğrenim gördü. Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca öğrendi. Daha çocuk yaşta çalgılara ilgi duydu. On üç yaşındayken döneminin en iyi udisi olarak tanınmaya başladı. On dört yaşında viyolonsele başladı. Bir yandan da armoni ve piyano dersleri aldı. 1909’da Hukuk Mektebi’ni ve Darülfünun-ı Osmani Edebiyat Şubesi’ni bitirdi.

1916’da Mekke emirliğine atanan babasıyla birlikte Hicaz’a giderek önce Medine’de, sonra da Şam’da kaldı. 1924’te konser ve resitaller vermek üzere ABD’ye gitti. Ünlü piyanist Leopold Godowsky’nin New York’ta onuruna verdiği kabulde, Jascha Heifetz, Fritz Kreisler ve Mischa Elman gibi, çağın en büyük müzikçilerinden olan virtüözler önünde ut çaldı. Godowsky ve Kreisler bir New York gazetesinde yayımlanan yazılarında ondan “udun Paganini’si” diye söz ettiler. New York’ta bir yandan resitaller verirken, bir yandan da viyolonsel tekniğini ilerletmek için dersler aldı. Sunday Telegraph’ta çıkan bir eleştiride, çalgısına Segovia’dan daha egemen olduğu belirtildi. 1932’de geçirdiği bir ameliyattan sonra İstanbul’a döndü. 1934’te, Irak hükümetinin daveti üzerine Bağdat’a gitti, Bağdat Konservatuvarı’nın kurulmasını yönetti; bu okulu on iki yıl boyunca yönettiği gibi ut ve viyolonsel dersleri de verdi. Sağlığının bozulması üzerine 1948’de yurda döndü. İstanbul Belediye Konservatuvarı (bugün İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı) İlmi Kurul başkanlığına getirildi. İki yıl sonra bu görevden ayrıldı. 1950’de ünlü şarkıcı Safiye Ayla ile evlendi. Son resitalini 1953’te verdi. Bir ut metodu yazmaya başladıysa da tamamlayamadı.

Batı çalgıları için yazılmış metotları inceleyerek udun çalmış tekniğini büyük ölçüde geliştirmekle birlikte, Türk müziği çevrelerinde iyi bir udi sayılmayan Targan üstün çalma tekniğini yansıtan ut parçalarını (bunlar, özel olarak ut için yazılmış ilk yapıtlardır) ABD resitalleri için bestelemiştir. Türk dinleyicisi için bestelediği sazsemai-lerinde de yer yer ustalığını açığa vuran bölümler varsa da, bu yapıtlar büyük ölçüde dönemin melodi anlayışına uygundur. Tar-gan’ın sazsemaileri arasında, başta Hüzzam Saz Semaisi olmak üzere, Ferahfeza Saz Semaisi ve Irak Saz Semaisi anılabilir. Kanatlarım Olsaydı, Kapris I, Kapris II, Çocuk Havası ve Koşan Çocuk ut için bestelenmiş en ünlü yapıtlarıdır.

Yorum yazın