Şemseddin İldeniz

Şemseddin İldeniz

Şemseddin İldeniz (ö. y. 1175), Irak Selçuklu komutanı ve devlet adamı. İldenizlilerin(*) kurucusudur.

Irak Selçuklu veziri Kemalülmülk Simiru-mi’nin Türk kökenli bir kölesiydi. Simiru-mi’nin ölümünden (1121/22) sonra Irak Selçuklu sultanı I. Mesud’un hizmetine girdi. 1137’de Arrân, 1141’de de Azerbaycan valiliğine atandı. Sultan Mesud’un kardeşi II. Tuğrul’un dul karısı ile evlendi ve üvey oğlu Muizzeddin Arslan’a atabeg oldu. Sultan Mesud’un ölümünden (1152) sonra çıkan taht mücadelesine katıldı. Ars-lan’ın tahta çıkmasından (1161) sonra büyük atabeg unvanını alarak Irak Selçuklu Devleti’nin yönetimini fiilen ele geçirdi. Otoritesine karşı çıkarak öbür emirlerle anlaşan Rey emiri İnanç Bey’in başlattığı ayaklanma sırasında Gürcüler de Gence’yi (bugün Kirovâbad) yağmaladı. Önce Gürcüler üzerine yürüyen Şemseddin İldeniz, Gürcü kralı III. Giorgi’yi (hd 1155-84) bozguna uğrattıktan (1163) sonra Rey emiri İnanç’a karşı harekete geçerek kendisi için sürekli bir tehlike oluşturan bu emiri ortadan kaldırdı. Öldüğünde oğlu Nureddin Pehlivan Muhammed’e (hd 1175-1186), kuzeyde Gürcistan ve Şirvan’dan güneyde İsfahan’a kadar uzanan toprakların yönetimini bıraktı.

Yorum yazın