Rıza Paşa Kimdir

RIZA PAŞA, türk devlet adamı (Manastır 1826 – İstanbul 1894). Petriç hanedanından Mestan Beyin oğlu, öğrenimine doğduğu yerde başladı; Avrupa’da devam etti. Arapça, Farsça, Fransızca ve Rusça öğrendi. Babıâli Tercüme odasında çalıştı. Atina, Petersburg ve Tahran elçisi oldu. İstanbul şehreminliğine getirildi (1878). Bu görevi, aralıklarla iki defa daha yaptı; aynı zamanda Muhacirin komisyonu üyesiydi. (M)

RIZA PAŞA, türk devlet adamı (İstanbul 1844 – ay.y. 1920). Divan efendisi olan Lefke-li Emiroğlu Şükrü Efendinin oğlu, öğrenimini Harbiye’de bitirdi ve orduya mülâzım rütbesiyle katıldı (1866). Şumnu, Girit ve Rumeli’nin çeşitli yerlerinde görev yaptı. Hersek ayaklanmasında, Karadağ ve Rus (1877-1878) savaşlarında yararlık gösterdi. Bir süre Rusya’da esir kaldı. Dönüşünde Edirne fırkası kumandanlığına getirildi (1883). Abdülhamid II’nin Yıldız sarayında muhafızlığını yapan arap, kürt, arnavut asıllı askerler arasında kargaşalık ve anlaşmazlık çıkınca, bunu düzeltmek için İstanbul II. fırka kumandanlığına tayin edildi (1866). II. Fırkanın görevi saray muhafızlığıydı. Bu görevde ori yedi yıl kaldı. Gazi Osman Paşa ölünce müşir rütbesiyle seraskerliğe getirildi. Türk-Yunan savaşı onun zamanında oldu. Savaşta gösterdiği başarılar yüzünden Abdülhamid Il’nin güvendiği kişiler arasına girdi. İkinci Meşrutiyetin ilânından (1908) sonra rütbeleri geri alındı. Eseri: Hulâsa-i Hatırat (Hatıraların özü). [M]

RIZA PAŞA (Haşan), türk kumandanı (?, 1809 – İstanbul 1877). Mahmud II tarafından saraya alındı. Padişahın yakınları arasına katıldı. Vassaf Beyden sonra başkâtip oldu. Abdülmecid’in padişahlığında Ma-beyn ve Hassa ordusu müşiri oldu. Bundan sonra seraskerlik, kaptanıderyalık, Tophane nazırlığı, Ticaret nazırlığı yaptı. Bursa, Selânik, Halep, İzmir ve Konya valiliklerinde bulundu. (M)

RIZA PAŞA (Hüseyin), türk devlet adamı (Yakova 1838 – İstanbul 1904). Ramazan-oğlu İsmet Paşanın oğlu. Mektebi İrfan’ı bitirdi. Hariciye Mektupçu kaleminde bir süre çalıştıktan sonra çeşitli adliye memurluklarında bulundu. Temyiz azalığına kadar yükseldi. Bulgaristan komiseri (1887), vezir rütbesiyle Aydın valisi, Bursa valisi (1888) oldu. Evkaf nazırlığına (1889), aynı yıl içinde Adliye nazırlığına getirildi. Hüseyin Rıza Paşanın yerine üç gün kadar sadaret kaymakamlığı yaptı. Selânik valiliğine (1894) ve Muhacirin komisyonu üyeliğine tayin edildi (1896). [M]

RIZA PAŞA Cezayirli, Ali, osmanlı devlet adamı (XIX. yy.). Belgrad muhafızlığı ve Trablusgarp valiliğinde bulundu. Mi-ratü’l Cezayir (Cezayir Aynası) adlı bir kitabı vardır. (M)

RIZA PAŞA Veli, türk kumandanı (İstanbul 1838 – ay.y. 1890). Harbiye’ye girdi, yüzbaşı rütbesiyle orduya katıldı (1858). Saraya girdi miralay oldu. İngiltere’ye silâh almağa yollandı ve burada üç yıl kaldı. Dönüşünde hastalığı yüzünden bir süre askerlikten ayrıldı. Nafıa meclisine üye oldu. Abdülhamid II tahta çıkınca (1876) rütbesi geri verilerek Işkodra Kuvvetleri Erkânı Harbiyesinde görevlendirildi. Karadağ savaşında gösterdiği yararlıktan dolayı rütbesi livalığa yükseldi. Bazı sınır meselelerinin çözümlenmesiyle görevlendirildi. E-seri: Zamanımızda Usulü Harb.

Yorum yazın