Reşat Nuri Güntekin Hayatı ve Eserleri

Reşat Nuri Güntekin Hayatı ve Eserleri, Edebi Kişiliği Hakkında Bilgiler

Reşat Nuri Güntekin

Reşat Nuri Güntekin, Türk yazarı (İstanbul 1889 – Londra 1956). Emekli binbaşı Dr. Nuri Beyin oğlu. Çanakkale’de Mekteb-i Ibtidaiyi bitirdikten sonra bir buçuk yıl Çanakkale idadisinde, bir süre İzmir Frère’ler okulunda okudu. Yarışma sınavı kazanarak girdiği İstanbul Dârülfununu Edebiyat fakültesini bitirdi (1912). Bursa sultanîsinin orta kısmında Fransızca öğretmenliği (1913-1915), Beşiktaş ittihat ve Terakki mektebi Fransızca, Türkçe sarf-nahiv ve kitabet öğretmenliği (1915) yaptı. Fatih Vakf-ı Kebir mektebi müdürlüğü ve birinci muallimliği (1915-1917), Akşemsettin mektebi müdürlüğü (1917-1919), Feneryolu Murad-ı Hâmis mektebi müdürlüğü (1919), Osman- gazipaşa mektebi müdürlüğü ve başmuallimliğinde bulundu. Vefa sultanîsi Türkçe öğretmenliğinden (1919-1924) sonra şu görevlere getirildi: İstanbul Erkek lisesi Türkçe öğretmenliği, Çamlıca Kız lisesi fenn-i terbiye, Kabataş lisesi felsefe, Galatasaray lisesi Türkçe, Erenköy Kız lisesi edebiyat ve felsefe öğretmenliği. 1929-1931 Yıllarında Dil Heyetinde görev aldı. 1931’de Maarif vekâleti ikinci sınıf maarif müfettişliğine getirildi. Çanakkale milletvekilliğinden (1939- 1943) bir süre sonra Maarif başmüfettişi oldu (1947). Paris Kültür ataşeliğinde bulundu. 1954’te emekliye ayrıldı. Akciğer kanserine yakalanarak tedavi için gittiği Londra’da öldü (1956). Karacaahmet (İstanbul) mezarlığına gömüldü.
1917 Yılında Diken dergisinde yayımlanan Eski Ahbap adlı uzun hikâyesiyle yazı hayatına başlayan Reşat Nuri, Zaman gazetesinde (1918-1919) Temaşa Haftaları başlığıyle tiyatro tenkitleri yayımladı. Şair (1918-1919), Nedim (1919), Büyük Mecmua (1919), İnci
(1919) v.d, dergilerinde, Diken mizah dergisinde, D er saadet (1920) gazetesinde Hayrettin Rüştü takma adı ve kendi adiyle hikâyeleri çıktı. Zaman gazetesinde Cemil Nimet takma adiyle Harabelerin Çiçeği (1918), Der- saadet gazetesinde kendi adiyle Gizli El (1920) romanı tefrika edildi. Hançer (1920), Eski. Rüya (1921) gibi oyunları ile Fransız- cadan adapte ettiği Bahar Hastalığı (1920), Karanlık Kuyu (1921), Bir Donanma Gecesi (1922) v.d. Dârülbedayi ve Yeni Sahne’- de oynandı.
Vakit gazetesinde yayımladığı Çalukuşu (1922) romanıyle çok geniş bir ün kazanan Reşat Nuri’nin romanları sanat anlayışı bakımından ikiye ayrılır: 1. duygusal romanlar; 2. sosyal romanlar.
Çalıkuşu, Dudaktan Kalbe (1923), Aksam Güneşi (1926) v.d. romanlarında duygusal yönler ağır basar. Yeşil Gece (1928), Yaprak Dökümü (1930), Miskinler Tekkesi (1946) v.d.de sosyal olaylar ön plandadır. Nesiller arasındaki anlaşmazlıklar, batılılaşmanın yanlış yorumlanması, eğitimin önemi v.d. bu eserlerinde ele aldığı başlıca temalardandır. Reşat Nuri’nin romanlarında Anadolu’nun çeşitli bölgeleri ve insanları gerçekçi bir gözle anlatılır. Konuşma diliyle, yapmacıksız bir üslûpla yazması, eserlerinin geniş halk toplulukları tarafından o- kunmasına imkân vermiştir. Yıldızböceği, Ateşböceği, Ağustosböceği takma adlarıyle mizah yazıları yazan Reşat Nuri, Mahmut Yesari ile birlikte Kelebek adlı mizah dergisini çıkardı (1923-1924). Anadolu ile ilgili izlenim ve gözlemlerini Anadolu Notları adlı eserinde topladı (1936). Eserlerinden Çalıkuşu, The Authobiography of A Turkish Girl (1949) adiyle, Akşam Güneşi de Afternoon Sun (1951) adiyle İngilizceye çevrildi.
Yugoslavya’da Çalıkuşu, Grumuşa (1923); Kızılcık Dalları, Treşnie (1929); Dudaktan Kalbe, Susana na Srce (1934) adiyle yayımlandı. Çalıkuşu Bulgarcaya da çevrildi (1956).

Eserleri
roman ; Harabelerin Çiçeği (1918); Gizli El (1920); Çalıkuşu (1922); Dudaktan Kalbe (1923); Damga (1924); AkSam Güneşi (1926); Bir Kadın Düşmanı (1927); Yeşil Gece <1928); Acımak (1928); Yaprak Dökümü (1930); Kızılcık Dalları (1932); Gökyüzü (1935); Eski Hastalık (1938); Ateş Gecesi (1942); Değirmen (1944); Miskinler Tekkesi (1946); Ripka İfşa Ediyor (1949); Kavak Yelleri (1950); Kan Davası (1955). Hikâye. Recm (1919); Raçild Bey (1919); Eski Ahbap (1919); Sönmüş Yıldızlar {1919); Tanrı Misafiri (1927); Leylâ ile Mecnun (1928); Olağan işler (1930). Oyun. Hançer (1920); Eski Rüya (1922); Ümidin Güneşi (1924); Taş Parçası (1926); Bir Köy Hocası (1928); Babur Şahın Seccadesi (1931); Bir Kır Eğlencesi (1931); Ümit Mektebinde (1931); Felâket Karşısında – Gözdağı – Eski Borç (1931); İstiklâl (1933); Vergi Hırsızı (1933); Hülleci (1935); Bir Yağmur Gecesi (1943); Balıkesir Muhasebecisi (1953); Tanrıdağı Ziyafeti (1955).

Yorum yazın