Pierre Louis Maupertuis

Pierre Louis Maupertuis , fransız matematikçisi (Saint-Malo 1698 -Ba-sel 1759). önce askerdi, sonradan matematikle uğraşmağa başladı. 1736’da Bilimler a-kademesi tarafından, l°’lik bir meridyen yayının uzunluğunu ölçmek için Laponya’ya gönderilen araştırma kurulunu yönetmekle görevlendirildi; bu gezi, Yer’in biçimi ve basıklığı üstüne ileri sürülen çeşitli teoriler arasında kesin bir sonuca varmayı amaçlıyordu. Büyük bir titizlikle yürütülen bu ölçmeler sonunda, Yer’in basık olduğunu ileri süren teori doğrulanmış oldu. Maupertuis 1737’de Paris’e dönerek kendinden önce yapılmış Yer ölçümlerine şiddetle karşı çıktı ve Royal Society’ye üye oldu. 1744’te, Accord des Différentes Lois de la Nature qui Avaient Jusgu’ici Paru Incompatibles (Bugüne Kadar Birbirini Tutmaz Görülen Çeşitli Tabiat Kanunlarının Uygunluğu) adlı yazısında Fermat’nın önermesini ele aldı ve büyük bir ilgi yaratan en küçük etki prensibini ortaya attı: «Işığın aldığı yol etki miktarının en küçüğü olduğu yoldur» 1746’da, Voltaire’in tavsiyesi ile Prusya Krallık akademisinin yönetimini kendisine bırakan Prusya kralının çağrısını kabul etti. Prusya akademisi o sıralar altın çağını yaşıyordu ve Prusya’daki fransız etkisi doruğuna ulaşmıştı. Ama Maupertuis Berlin’de, çok düşman kazandı en küçük etki prensibinin doğru olmadığını ve zaten bu teorinin aslında Leibniz’e ait olduğunu iddia e-den König tarafından akademiden çıkartıldı. Daha sonra Voltaire de König’in tarafını tutarak Micromegas ve la Diatribe du Docteur Akakia, Médecin du Pape (Pa-pa’nın Hekimi Doktor Akakia’nın Tenkidi) adlı eserlerini yazdı. Tehlikeli bir göğüs hastalığına tutulan Maupertuis Fransa’ya döndü (1756),. birkaç ay acı çektikten sonra, ona karşı dostluklarını yitirmeyen Bernoulli’lerin yanına, Basel’e giderek orada öldü, (l)

Yorum yazın