Nicola Abbagnano

Nicola Abbagnano ,İtalyan varoluşçuluğunun önde gelen filozoflarından (Salerno 1901-1990). ilk ve orta öğrenimini doğduğu kentte gören Abbagnano, Napoli Üniversitesi’nde Antonio Aliotta’ nin öğrencisi oldu. 1936 yılından bu yana Torino Üniversitesi’nde dersler verdi. Aynı kentte Rivista di Filosolia dergisini çıkardı, ilk eseri olan Le Sorgenti irrazionali del Pensiero (Usdışı Düşüncenin Kaynağı, Napoli) 1923 ile düşünür, felsefe çevresini insan yaşamının sorunsal yapısıyla uyumlu kılmaya çalışmıştır. Bu yoldaki uğraşını üç ciltlik anıtsal eseri sayılan Storia della Filosofia da da sürdürmüştür (Torino, 1946-50; 2. basım 1363).

Abbagnano, ilkin Yeni-Hegelci İtalyan filozoflarından Croce ile Gentile’nin düşüncelerini eleştirmiş; buna karşılık önce Husserl’in fenomenolojisini, daha sonraları da varoluşçu filozoflardan Kierkegaard, Heidegeer ve Jaspers’ln görüşlerini benimsemiştir. Ama Fransız varoluşçularından başta Sartre olmak üzere G. Marcel, Lavelle, Le Senne gibi düşünürlere karşı çıkmaktan da geri durmamıştır. Çağdaş varoluşçuluğa yeni bir kategori (“olanak”) ile yaklaşan ve onu çözümleyici gelişime açık tutan Abbagnano, “varoluşu” önce bir “olanak” (possibilitas) olarak belirler; ona göre bu kavram Aristoteles’in “potential” (güce dönüşebilen) ve Ibn Sina’nın “kontingent” (olumsal) kavramlarıyla karıştırılmıştır, insan ne kendi çatışan olanaklarının gerçekleştirilmesinden, ne de bunların gerçeklenmelerinin olanaksızlığından emin olabilir, insana açık olan her somut olanak “pozitif” ve “negatif” olmak üzere iki noktada kendisini görünüşe sunar. Onun felsefesinin bir başka önemli yanını da “değer” sorununu vurgulaması oluşturur. Olanaklılık mantığı ile olanaklılık ahlakı, insan davranışının olanakçı yorumunda bir araya gelirler, insan varoluşunun normativliğini vurgulayan bu yorum, özgürlük sorununu tüm boyutlarıyla geliştirmeye girişir. Filozof, Possi-bilitâ e Liberta (Olanak ve Özgürlük; Torino, 1956) adlı yapıtında, özgürlük ve olanaklılığın tamamlayıcı kategorilerini mantığa uygun bir biçimde birleştirir.
Son yıllarda Abbagnano’nun çağdaş yeni pozitivist ve yeni-doğalcı felsefelere gözle görülür bir eğilim duyduğuna tanık oluyoruz. Varoluşçuluktan bilimsel yön-tembilime (metodoloji) ve çözümleyici felsefeye yöneldiğini Diziohario di filosofia (Felsefe Sözlüğü, Torino, 1961 )’ya yazdığı varoluşçuluk maddesinde görmekteyiz.

Abbagnano’nun öteki önemli eserleri: İl Nuovo Idealismo Ingiere e Americano (Yeni İngiliz ve Amerikan idealizmi, Napoli 1927); Filosofia,Religione.Scien-za (Felsefe, Din, Bilim; Torino; Esistenzi-elismo Pozitivo (Pozitiv Varoluşçuluk; Torino, 1948); Problemi di Sociología (Toplumbilim Sorunları: Torino, 1959).

Yorum yazın