NGUYEN KHANH

NGUYEN KHANH, vietnamlı subay ve siyaset adamı (Tra Vinh 1927). Koşinşin’in güneyindeki (1946) bir Viet-minh yöneticisinin yaveriydi. Vietnam Millî ordusuna girdi. 1955’te, general Duong Van Minh’in kurmay başkanı oldu. 11 Kasım 1960’ta, Ngo Dinh Diem’e karşı askerî bir hükümet darbesi teşebbüsünü önledi. General adayı o-larak, Hue Askerî bölgesi kumandanlığına tayin edildi. Generallerin hazırladığı komploya bağlı olmakla beraber, Ngo Dinh Diem’in devrilmesine (1 kasım 1963) doğrudan doğruya katılmadı; sonra Mekong Delta bölgesi kumandanlığına getirildi. Nguyen Khanh, Amerikalılara, Millî Kurtuluş cephesine karşı mücadeleyi yürütebilecek en güçlü adam olarak göründü. 30 Ocak 1964’te devlet başkanlığını Duong’a bırakarak, Askerî konseyi dağıttı, yerine bir yenisini getirdi ve uzun zamandan beri yasaklanmış olan Day Viet Katolik partisi temsilcilerinin desteklediği bir hükümet kurdu. Buddha’cı muhalefetin artması karşısında, Duong’u boşuna bertaraf etmeğe çalışan Nguyen Khanh, istifa etmek zorunda kaldı (ağustos 1964), fakat amerikan başkumandanı Mexwell Taylor’ın desteğiyle, Duong’un başkanlık ettiği yeni bir askerî triumviraya katıldı, yeniden başbakan ve silâhlı kuvvetler başkumandanı oldu ve bu arada, katoliklerin telkin ettiği askerî bir hükümet darbesini bozguna uğrattı. Buna rağmen Amerikalıların sivil bir iktidar kurmayı istemeleri karşısında, başbakanlık görevini Tran Van Huong lehine tekrar bıraktı. Devlet başkanlığı görevini Phan Khak Suu’ya terk eden bu iktidar, yeni bir millî komitenin başkanı olan Duong Van Minh’in vesayeti altındaydı. Başarısız bir darbe teşebbüsünden (kasım 1964) sonra, Nguyen Khanh bir ikinci darbe hazırladı (27 ocak 1965) ve buddha’cı Nguyen Suan Oanh’ın başkanlığında yeni bir hükümet kurdu. Bunun üzerine kendisini buddha’cılara, Saygon hükümetini a-merikan kıskacından kurtarabilecek tek lider olarak kabul ettirmeğe çalıştıysa da, Nguyen Suan Oanh’m yerini alışından kısa bir süre sonra, bir katolik subay grubunun baskısı altında, iktidardan çekilmek zorunda kaldı. (L)

Yorum yazın