NASREDDİN ŞAH

NASREDDİN ŞAH, Kaçar soyundan gelen dördüncü Iran şahı (Tahran 1831 – ay.y. 1896). Babası Mehmed Şahın ölümüyle tahta çıktı (1848). Ayaklanan Babîleri kılıçtan geçirtti. Babî lideri Bab Ali Mehmed’i astırdı. Babîler, şaha suikast yaparak yaraladılar (1850), bunun üzerine birçok Babî işkenceyle öldürüldü. Ruslar ile bir antlaşma yapması (1855), ingilizleri memnun etmedi. İran kuvvetleri Herat’ı alınca (1856), İngilizler Basra körfezine asker çıkararak Tahran’a doğru ilerlemeğe başladılar. İran, isteklerinden vaz geçmek zorunda kaldı ve İngilizlerle Paris antlaşması imzalandı (1857). Nasreddin Şah, bazı yönetim reformları yapmak istedi. Bülucistan ve afgan sınırları kesinleşti (1872). Rusya, Almanya, Belçika, İngiltere, Fransa, İsviçre, İtalya ve Avusturya’yı gezdi. İstanbul’a gelerek Sultan Abdülaziz ile görüştü (1873). Yaptığı ikinci Avrupa gezisini (1878) anlatan bir gezi kitabı yazdı. Bu sırada Rusya, Kuzey Afganistan ve Doğu Anadolu’da nüfuz kazanarak Hive ile Buhara arasındaki Merv’i aldı (1881). 1889’da üçüncü bir Avrupa gezisi yaptı. Bu geziler İran’a çok pahalıya mal oldu. Mirza Rıza adlı bir babî fedaisi tarafmdan öldürüldü. (M)

Yorum yazın