Maximilian I Kutsal Roma – Germen İmparatoru

MAXIMILIAN I, Avusturya arşidükü (Wilner – Neustadt 1459 – Wels 1519). germen imparatoru (1493-1519). Babası Friedrich IlI’ün sağlığında Romalılar kralı seçilince (1486), güçlük çekmeden imparatorluk tahtına çıktı (1493). Parlak ve kültürlü bir prens, başarılı bir kumandandı. Habs-burg’larm durumunu, gerek imparatorluk sınırları içinde, gerek Avrupa’da, fetihlerden çok evlenmelere dayanan birleşmelerle sağladığı miraslar sayesinde kuvvetlendirdi. Yiğit Charles’ın kızı ve vârisi Marie de Bourgogne ile yaptığı evlenme (1477) ile Louis Xl’in tehdit ettiği Flandre eyaletine müdahale etme imkânını elde etti ve kesin bir sonuca varamayan Guinegatte savaşından (ağustos 1479) sonra Charles ile, Bourgogne mirası meselesini geçici olarak düzenleyen Arras antlaşmasını (aralık 1482) imzaladı: buna göre, Fransa, Picardie ile Bourgogne düklüğünü alıyor, geri kalan bölgeler Maximilian von Habsburg’a kalıyordu. öte yandan, Maximilianen kızı Margaret de Fransa veliahtı ile evlendi, çeyiz olarak Bourgogne kontluğunu (Franche
– Comté), Artois’yı ve birkaç şehri aldı. Fakat Marie de Bourgogne’un ölümünden (mart 1482) sonra flaman şehirleri Maxi-milian’a karşı ayaklandı. Maximilian sonunda Yiğit Charles’ın vârisi olan oğlu Güzel Philippe’in vasiliğini kabul ettirmek i-çin savaşa girmek zorunda kaldı (1489). Daha sonra Philippe’i Aragon’lu Fernando ile Castilla’lı isabel’in kızı Juana ile evlendirerek torunu Carlos’um (Karl V.) ispanya vârisi olmasını sağladı.

1490’da vekâleten, Bretagne düşesi Anne ile evlendi. Fakat bu arada Charles VIII adiyle kral olan Fransa veliahtı, Anne ile evlenerek nişanlısı Margarete’den ayrılınca, Maximilian ile bozuştu; Senlis antlaş-masıyle (1493) Artois ve Franche-Comté’yi ona bırakmak zorunda kaldı. Bunun üzerine Maximilian, Bianca Sforza ile evlendi (1494). Böylece İtalya’ya müdahale hakkını da ele geçirdi ve Fransa’nın emelleriyle karşı karşıya geldi. (Bk. İtalya savaşlari.) Savaşlar sonunda 1515’te Milanese’yi François I’e bırakmak zorunda kaldı.

Buna rağmen Maximilian Avusturya, Steiermark, Kärnten, Krain ve Tirol’ü Mirasçı Eyaletler halinde birleştirmeyi başardı (1493). Habsburg iktidarının en sağlam temellerini meydana getiren bu eyaletlere Maximilianen torunu Ferdinand’ın, Macaristan ve Bohemya kralı Ladislav VII Ja-giello IIl’ün kızı Anna ile evlenmesi (1515) sonunda Gorizia ve Fiume’de katılmış oldu.

Maximilian, İmparatorluk içindeki İsviçre kantonlarının bağımsızlığını tanımak zorunda kalmakla (1499, Basel antlaşması) birlikte otoritesini kuvvetlendirmek amacıy-le bütün imparatorlukta avusturya kurum-larını yaymağa çalıştı. 1495-1512 Arasında birbiri ardı sıra toplanan birçok diyette kurumlarla ilgili tasanlarıyle alman prenslerinin tasarıları arasında uyuşmazlık çıktı; sonunda her iki tarafa da bazı haklar tanınarak uzlaşmaya varıldı: imparator tarafından seçilen ve Diyet’e katılma hakkına sahip ve imparatorluğun en yüksek yargı organı niteliğinde bir imparatorluk meclisinin (Reichskammer), görevleri öncekinin yetkilerini aşan bir saray meclisinin (Hofrat), malî organ olan bir saray meclisinin (Hofkammer) ve bir şansölyeliğin (Hof-kanzlei) kurulması. (Bk. avusturya.) Almanya on bölgeye ayrıldı; imparatorluk tarafından asker toplama şekli kabul e-dildi ve Diyet, genel bir vergi (gemeine Pfennig) sistemini onaylayabiliyordu. Aslında Maximilian, gerçek anlamda bir merkezî hükümet kurmayı hiç bir zaman başaramadı. Prensler ve şehirler vergi vermek ve askerî yardımı sağlamak yetkilerini ellerinde tutuyorlardı. Ne var ki, Maximilian evliliklere dayanan siyaseti, teşkilâtçı çalışması ve Augusburg’lu büyük bankacı Jakob Fugger*’in malî desteği sayesinde Avusturya hanedanının büyüklüğünü sağladı. Fugger’in desteği Kari V’in imparator seçilişi sırasında da devam etti (1519). Bk. habsburg Soy çizelgesi, (l)

Yorum yazın