Maül Ayneyn

Maül Ayneyn (Muhammed Mustafa), Moritanya’da yaşayan murabıt lideri (öl. Tiznit 1910). El Havz bölgesinde yaşayan Mağribî Galâgima kabilesi reisi Muhammed Fazıl’ın oğlu. Babasının ölümünden sonra (1869) dinî öğrenimini bitirmek için Şingit’e gitti: Sakiyatül Hamra’ya yerleşti (1884). Eşkıyalık olaylarının geçtiği bu bölgede düzeni yeniden kurdu. Ticaret ve tarımı geliştirdi.
Bölgenin dinî reisi olarak ün kazandı. Ayni-ya denen taraftarları, mavi sarık ve mavi cübbe kullanırlardı. Bir süre sonra Fas sultanlarıyle ilişki kurdu. Molla Haşan zamanında Marakeş ve Fas’a köle almağa gitti. Fas sultanı Molla Abdülaziz’in tahta çıkışı sırasında ona bağlılığını bildirdi (1894). Abdülaziz, ona Rio de Oro’nun limanı Tarfa’yı vererek burada bir zaviye kurmasına izin verdi. Aynı zamanda bu liman Fransızların Senegal’de yayılmalarını önlemek amaciyle alman, İspanyol ve yunan gemilerinin Fas’tan aldığı silâhların yığıldığı bir depoydu. Mâül Ayneyn Fas sultanı tarafından, buradaki magrıplı kabileleri silâhlandırmak ve Fransızlara karşı mücadelelerini sağlamakla görevlendirildi. Moritanya’da fransız akınlarının artması üzerine kendisine bağlı kabile reisleriyle Fas’a giderek onların yardımını elde etmeğe başladı. Fakat Fransızların Uc-da ve Şaviya bölgelerini alması üzerine görevinden alındı. Kendi ülkesinde de başarısızlığa uğradı ve gözden düştü. Fakat ümidini kaybetmedi. 1910’da sultanlığını ilân ederek alevî hükümdarlar tarafından kâfirlere satıldığını ileri sürdüğü Fas’ı almak için harekete geçti. Fakat kuvvetleri general Moinier tarafından Tadla’da yenildi (1910). Kendisi Sus’a sığındı. Taraftarları tarafından terk edildi. Yaşamak için kölelerini satmak zorunda kaldı. Mâül Ayneyn, matematikçi ve büyük bir din bilginiydi. Murabıt akidesini yaymak için yazdığı eserler içinde, Edeb-ül- Muhalete Maalyetim (Yetimle Anlaşma Yolu); El Ak-des al’el Enfas (insan için En Kutlu Olan), El-Halas fi Hakikat il-thlas (İhlasın Hakikati Üstüne Kurtuluş Yolu) sayılabilir, (m)

Yorum yazın