Mary Stuart kimdir

Mary Stuart kimdir
Mary Stuart (Linlithgow 1542-Fort-heringay, Northamptonshire 1587), iskoçya kraliçesi (1542-1567), James V ile Lorraine’-li (Guise) Mary’nin kızı. Yedi günlükken kraliçe oldu, veliaht François ile nişanlandı (1548) ve Fransa’ya gönderildi, orada dayıları (Guise ailesi) tarafından yetiştirildi. Güzelliği ve kültürüyle saraydaki yerini parlak bir şekilde doldurdu. 1558’de evlendiği veliaht, 1559’da François II adiyle tahta çıktı ve bu durum Guiselerin işine geldi. Ama François II, 1560*-ta öldü; bu sırada tskoçya’da asillerin ve presbiteryenlerin ayaklanması zafere ulaşıyordu. Mary Stuart ilk krallığına dönmek zorunda kaldı (1561). Otoriter bir hükümdar ve inanmış bir katolik olan, Rönesans m bu adı dillere destan prensesi, kendini bir ortaçağ derebeyliğinin içinde bulunca şaşkına döndü ve bu nazik durumu düzeltebilmek için gerekli soğukkanlılığı gösteremedi. Taviz vermek zorunda kaldı, fakat, bu arada ihtiyatsızlık e-derek İngiliz tahtı üstündeki haklarından vaz^ geçmeyeceğini açıklarken intikam almağa hazırlanmaktan da geri kalmadı. 1565’te, Katolik partisi lideri, ama pres-biteryenlerden çok katolikler için tehlikeli bir ahlâksız olan kuzeni lord Damley ile evlendi. Başında Murnay ile Hamilton’m bulunduğu isyan bu yüzden patlak verdi, ama kolay bastırıldı. Bir italyan-fransız melezi olan kraliçenin sekreteri Rizzio muhalefetin bütün hıncını üstüne çekti; Darnley de kıskançlığa kapılarak, Rizzio’-nun kraliçenin huzurunda öldürülmesiyle (1566) sonuçlanacak olan komploya katıldı. Perişan olan kraliçe geçici bir süre için kocasıyle barıştı; suç ortaklarına ihanet eden lord Darnley’den, James VI adiyle iskoçya ve James I adiyle İngiltere kralı olacak bir oğlu dünyaya geldi. Fakat, kocasının düşmanlarına, yani hemen bütün Işkoçya’ya karşı, herhangi bir tedbir almadı ve şubat 1567’de Darnley öldürüldü, iki ay sonra kraliçe, Darnley’i öldürenlerin elebaşılarından biri olan BothwelPe gönlünü kaptırdı, mayısta da onunla evlendi. Bu çılgın tutku iskoçya’da öfkeyle karşılandı ve halk ayaklandı. Haziran’da Car-berry Hürde yenilgiye uğrayan Mary Stuart, oğlu lehine tahttan çekilmek zorunda kaldı, Lochleven adasında hapsedildi. Kaçtı, yeniden silâha sarıldı, ama Langside’-da Murray tarafından kesin yenilgiye uğra-ratıldı (1568), İngiltere’de rakibesi Elizabethan yanına sığınmak zorunda kaldı, önceleri, uyandırdığı güvensizlikle birlikte saygı da gören Mary Stuart, olağanüstü çekiciliği ona körü körüne bağlananların sayısını durmadan arttırdıkça, Elizabethan gözünde tehlikeli bir misafir olmağa başladı. Püritenlerin kuyusunu kazmak için fırsat kolladıkları bir sırada, Mary Stuart, tam bir düşüncesizlilke hareket ederek, Elizabeth’e karşı düzenlenen birçok komploya karıştı. Babington komplosundan sonra, hâkim huzuruna çıkarıldı (1586) ve Walsingham’in ortaya koyduğu, doğruluğu şüpheli belgelere dayanılarak ölüme mahkûm edildi, idam sehpasına kadar bütün çekiciliğini ve cesaretini muhafaza ederek çevresinde büyük bir ilgi uyandırdı; sonradan halkoyu, onun intikamını alırcasına, bu tutkulu kadının zayıf yanlarından çpk düşmanlarının kötülüğünü hatırladı.
— ikonogr. Mary Stuart’ın yüz çizgileri, özellikle, onu bazen Francois H’nin trene karısı, bazen yasa bürünmüş bir dul olarak temsil eden ve Clouet’ye ait olduğu sanılan karakalem resimlerden tanınır (Chantilly, Paris’te Bibliothèque Nationale ve Sainte-G^neviève kütüphanesi). Ama krallık koleksiyonlarında (Windsor, Hampton Court, Holyrood) ve İngiltere müzelerinde (Edinburgh, Oxford) yağlıboya portreleri, N. Hilliard ile Isaac Olıvser’in eseri olan minyatürler) ve madalyonları da vardır, (l)

Yorum yazın